Personal tools

ANP 22 02 1994

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Oprukkende stemmachine verdringt rode potlood

Het rode kiespotlood is op zijn retour. Ongeveer de helft van de kiezers brengt op 2 maart bij de gemeenteraadsverkiezingen zijn stem uit via een stemmachine. Bij de vorige verkiezingen, in maart 1990, was dat nog een kleine 20 procent. De opmars van de stemcomputer lijkt niet te stuiten. Naar verwachting zal het apparaat bij de volgende raadsverkiezingen in 1998 door zo'n 90 procent van de kiezers worden gebruikt.

"Steeds meer gemeenten ontdekken de voordelen van de stemcomputer", zegt projectmanager H.H. Tuininga van Nedap in Groenlo, de grootste leverancier van machines in ons land. Met enige trots laat hij weten dat enkele grote gemeenten, waaronder Den Haag, Groningen, Nijmegen, Haarlem en Zaanstad, de afgelopen tijd stemmachines bij zijn bedrijf hebben gekocht. Ook het gehucht Wijhe bij Zwolle echter, met het kleinste stembureau van Nederland (vijftig kiezers), heeft het rode potlood afgezworen.

Een stemmachine kost ongeveer 8.000 gulden. "Dat lijkt veel, maar een gemeente heeft dat bedrag na zes, zeven verkiezingen terugverdiend. Door de grote capaciteit van het apparaat zijn er minder stemdistricten nodig. Dat betekent minder stemlokalen, minder personeel, minder transportkosten, geen stembiljetten, stembussen en potloden meer."

Ook het eindeloze tellen en soms hertellen van de stemmen behoort tot het verleden. een druk op de knop en de uitslag per kiesdistrict rolt uit de computer. Kwestie van een paar minuten. Als alle gemeenten stemmachines gebruiken, kan de landelijke einduitslag al rond 9 uur 's avonds bekend zijn. Een tijdwinst van 2,5 tot 3 uur.

Stemmen via de computer is een fluitje van een cent, zeggen beide bedrijven. Een stemmachine is te vergelijken met een toetsenbord. Elke kandidaat staat op een toets. Wanneer die toets wordt ingedrukt, verschijnt de naam met de partij op een beeldschermpje. Als dit de juiste keuze is, drukt men op de rode stemknop. Op het schermje verschijnt de tekst "U heeft gestemd". Ook blanco stemmen is mogelijk.

"Het systeem is absoluut waterdicht", zegt J. Appij, onderzoeksmedewerker bij TNO in Delft. Dit instituut onderwerpt alle stemmachines aan een strenge keuring voordat ze op de markt mogen verschijnen. Daarbij wordt vooral gelet op gebruikersvriendelijkheid en betrouwbaarheid. Dubbel stemmen is onmogelijk, want voor elke stemming moet het stembureau de computer vrijgeven.

Mocht de stroom uitvallen, dan blijven de uitgebrachte stemmen in het geheugen van de computer opgeslagen. Door de stemmachine op een willekeurige auto-accu aan te sluiten, kan het stemmen snel worden hervat.

Technisch dus geen enkel probleem. "Maar de politiek wil vaak niet dat de uitslag al vroeg in de avond bekend wordt. In veel plaatsen hechten ze nog aan een ouderwets lange verkiezingsavond, gewoon om de spanning erin te houden", zegt W.A.A. Poelmans, directeur informatiesystemen van Samsom in Alphen aan den Rijn, de concurrent van Nedap.

Tuininga van Nedap erkent overigens dat zijn produkt niet voor alle gemeenten een uitkomst is. "Voor langgerekte gemeenten is het wat moeilijker. Die kunnen toch moeilijk een paar stemlokalen opheffen en de mensen vragen enkele kilometers verderop hun stem uit te brengen. Andere plaatsen aarzelen nog en houden uit nostalgische overwegingen vooralsnog vast aan het vertrouwde rode potlood en het stembiljet. Maar als ze in andere gemeenten zien hoe goed het daar werkt met zo'n stemcomputer, gaan ze snel overstag."

In 14 van de 636 gemeenten wordt op 2 maart noch het rode potlood, noch de computer gebruikt. Daar wordt helemaal niet gestemd. In verband met de gemeentelijke herindeling per 1 januari van dit jaar in het noordoosten van Brabant wordt er niet gestemd in de nieuwe gemeenten Boxmeer, Cuijk, Grave, Heesch, Landerd, Oss, Sint Anthonis en Veghel.

Ook de Zeeuwse plaatsen Aardenburg, Kortgene, Sint Philipsland, Sluis, Tholen en Wissenkerke doen niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Daar blijven de gemeenteraden zitten tot de gemeentelijke herindeling van 1 januari volgend jaar.

Wij