BR-1: Goedkeuring Nedap

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

[edit] Introductie

Deze pagina gaat over een besluit van een bestuursorgaan waar wij het niet mee eens zijn. Als je over zo'n besluit vervolgens ruzie gaat maken dan kom je in aanraking met een tak van sport die 'bestuursrecht' heet, het iets minder bekende broertje van civiel- en strafrecht. Wie daar meer over wil weten zou kunnen beginnen bij de Wikipedia-entry over bestuursrecht.

[edit] De voorgeschiedenis

Op 22 januari 2007 schreven we de toenmalige minister (Nicolaï) dat er een probleem was met de goedkeuring: ISS moest ook gekeurd omdat de "stemmachine" anders volgens de wet helemaal geen stemmachine was. Kort gezegd is het probleem dat de regelgeving zegt dat de kandidatenlijsten moeten kunnen worden ingevoerd op de stemcomputer terwijl dat in ieder geval bij Nedap/Groenendaal stemcomputers helemaal niet kan.

Op 2 februari 2007 liet de minister in een antwoord weten de stemmachines dan maar met de geheugenmodules en al te zullen testen. Het is ons nog steeds niet duidelijk wat dat uit zou maken. Maar goed, je moet toch iets doen als je op zo'n ministerie zit.

[edit] Het besluit

Op 2 maart 2007 keurde de minister dan doodleuk toch alle in gebruik zijnde Nedap stemcomputers goed, één en ander op basis van de al op 8 november voor de vorige goedkeuring afgegeven verklaring van Brightsight.

[edit] Bezwaar

Op 30 maart 2007 gingen we in bezwaar tegen dit besluit, en we schreven op 4 april 2007 een brief aan keuringsinstelling Brightsight dat ze zulke verklaringen op grond van de huidige stand van zaken echt niet meer konden afgeven.

[edit] Want dat kan zo natuurlijk niet

Het besluit rammelt om een veelheid aan redenen. Het niet keuren van ISS is er één van. Als iedereen in Nederland zich netjes aan de regels moet houden dan mogen we ook verlangen dat de overheid zich netjes aan de regels houdt. Het feit dat er nog nooit een onafhankelijke derde naar de uitslagberekeningssoftware heeft gekeken is natuurlijk van de zotte, en als die software functies verricht die eigenlijk de "stemmachine" hoort te doen dan moet die software potverdikkie gekeurd zijn ook.

[edit] Verloop van het bezwaar

Het ministerie nam in april telefonisch contact op om te vragen of wij een hoorzitting over ons bezwaar willen. Nadat wij daar bevestigend op hebben geantwoord is men een hoorcommissie gaan samenstellen. Op 2 mei 2007 verstuurde het ministerie een uitnodiging voor een hoorzitting over het bezwaar, maar helaas zonder de beloofde bijgevoegde stukken. Op 7 mei 2007 verstuurde het ministerie de stukken alsnog.

[edit] De hoorcommissie

De hoorzitting wordt gehouden bij BZK en de hoorcommissie bestaat uit:

dhr. G.A.C.M. Ballegooij, hoofd Juridische Zaken, Ministerie van Financiën (extern voorzitter)
mevr. M.C.J.M. Hermus, plv. hoofd, Afdeling Kabinetszaken, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (lid)
mevr. D. van Driel, sr. jurist, directie Constitutionele Zaken en Wetgeving (secretaris)

[edit] De stukken

De eerder genoemde uitnodiging

De ontvangers staan er niet op. Uit een telefoongesprek begrijpen we dat Nedap en Brightsight zijn uitgenodigd, Brightsight wil niet, Nedap wel. Gek genoeg is deze uitnodiging van 26 april 2007, de onze van 2 mei 2007.

Ons bezwaar van 30 maart 2007
Het besluit van 2 maart 2007
Onze brief van 22 januari 2007
De statuten van de onze stichting
Brief van Nedap van 22 januari 2007 waarin ze vinden dat de vorige goedkeuring nog prima was.
Aanvraag goedkeuring door Nedap, 9 november 2006
Verklaring Brightsight inzake goedkeuring
Rapport Fox-IT "Conformiteitscontrole stemmachines"
Regeling voorwaarden en goedkeuring stemmachines 1997
Brief van Nicolaï aan de Tweede Kamer over het antwoord op onze brief van 22 januari 2007
Het antwoord op onze brief zelf
Het stuk uit de begrotingsbehandeling Binnenlandse Zaken over stemcomputers

[edit] Vertraging...

Wij hadden al laten weten dat we de late toezending van stukken geen onoverkomelijk bezwaar vonden. Maar Nedap vond dat te kort dag, en die hebben bezwaar gemaakt. Het ministerie belt ons op 10 mei om dit mee te delen en zegt om "eventuele latere problemen te voorkomen" de zitting uit te willen stellen tot 18 juni. Op 25 mei werd dat ook per brief bevestigd.

[edit] Late brief van Nedap

Nedap stuurde vervolgens zelf 6 dagen voor de zitting een brief aan de voorzitter van de hoorcommissie om mede te delen dat de zitting helemaal niet hoeft plaats te vinden omdat het bezwaar kennelijk ongegrond is. Immers: de Commissie Hermans heeft het hele proces al onderzocht en die vonden het allemaal, ehm, prima in orde. Verder spreekt ons bezwaar van stemcomputers terwijl er in de regelgeving sprake is van stemmachines, dus is het bezwaar niet ontvankelijk.

Saillant detail: de faxheader zegt 12 juni, de brief is gedateerd op 8 juni, precies binnen de termijn van 10 dagen voor de hoorzitting. Een klein beetje sjoemelen mag best, we maken tenslotte alleen maar stemcomputers.

[edit] De hoorzitting

Op 18 juni vond de hoorzitting plaats. Aanwezig waren de drie leden van de hoorcommissie, Rop Gonggrijp en Roger Vleugels van "Wij vertrouwen stemcomputers niet" en 4 heren van de firma Nedap, waaronder verkiezingsexpert Hans van Wijk en stemcomputerbaas Matthijs Schippers, die namens Nedap het woord voerde.

Over de hoorzitting schreven we ook in Nieuwsbrief 31. Op 3 juli ontvingen Nedap en wij een e-mail van Mevr. Diana van Driel, de secretaris van de hoorcommissie:

Beste allemaal,
bijgaand treft u het verslag aan van de hoorzitting van 18 juni jl.
Indien van mening bent dat hierin feitelijke onjuistheden staan ik u
mij hiervan uiterlijk vrijdag 6 juli op de hoogte te stellen. De
pleitnotas heb ik niet bijgevoegd omdat ik er vanuit ga dat u hierover
al beschikt.

Bij de e-mail zat het verslag als een Word-document. (Hier is een pdf-versie)

[edit] Besluit op bezwaar

Op 10 juli verstuurde men het ' besluit op bezwaar'. Maar liefst tien pagina's proza om aan te geven dat we het toch helemaal verkeerd zien. De belangrijkste zin staat aan het eind: "Ik verklaar uw bezwaren ongegrond en handhaaf het bestreden besluit". Ook zat er een verslag van de hoorzitting bij dat bijna gelijk is gebleven ten opzichte van het eerder ontvangen concept. Alleen de zin

De heer Schippers stelt dat hij dit punt heeft toegelicht in zijn pleitnota en stelt aanvullend daarop dat met het inbrengen van het stemgeheugen in de machine wordt voldaan aan de voorwaarden van de regeling.

is veranderd in

De heer Schippers stelt dat hij dit punt heeft toegelicht in zijn pleitnota en herhaalt dat de aangewezen keuringsinstelling (i.e. TNO) tijdens de prototypekeuringen vaststelt dat met het inbrengen van het stemgeheugen in de machine wordt voldaan aan de voorwaarden van de regeling.

[edit] Beroep

[edit] pro-forma

We gaan vanzelfsprekend in beroep. Op 20 augustus brachten we een pro-forma beroep naar de rechtbank in Amsterdam, binnen een paar weken leveren we dan de inhoudelijke gronden voor het beroep dat we tegen dit besluit op bezwaar hebben. De beroepsprocedure is een echte rechtszaak bij de bestuursrechter en dat brengt nieuwe mogelijkheden met zich mee, onder andere het horen van getuigen.

[edit] Alkmaar

Antwoord kregen we van de Rechtbank Alkmaar: ze hebben het in Amsterdam te druk. Onze zaak zal dus in Alkmaar behandeld gaan worden. Ook kregen we een acceptgiro voor het griffierecht van 285 euro die we natuurlijk prompt hebben voldaan. Gelukkig krijgen we dat geld terug als we straks in het gelijk worden gesteld. Op 30 augustus stuurden we een brief die een omissie in het beroepschrift rectificeert.

[edit] Inhoudelijk

Op 30 augustus stuurden we de gronden voor het beroep, en een dag later deden we een aanvraag voor een voorlopige voorziening. Van de rechtbank ontvingen we op 4 september een bevestiging dat deze aanvraag was ontvangen. Ook hier ontvingen we weer een schrijven dat we griffiegelden dienen te voldoen en we kregen zowel van de rechtbank als van de landsadvocaat een kopie van een brief waarin plaatsvervangend landsadvocaat Eric Daalder van het kantoor Pels Rijcken & Droogleever Fortuyn de rechtbank meldt dat hij door de staatssecretaris is gevraagd als haar gemachtigde op te treden.

[edit] Utrecht

We stuurden tegelijk met de aanvraag voor de voorlopige voorziening een beleefd briefje naar de gemeente Utrecht om aan te geven dat het misschien verstandig was om een plan te gaan maken om met behulp van stembiljetten te gaan stemmen. Na een ontvangstbevestiging uit Utrecht kregen we nu ook via de rechtbank het verzoek van Utrecht aan de rechtbank om als belanghebbende gehoord te worden tijdens de zitting.

In Utrecht is men er kennelijk toch niet helemaal gerust op dat dit goed afloopt. Het hoofd van de afdeling juridische zaken in Utrecht merkt namelijk op dat dit verzoek niet wil zeggen dat men zich iets van het oordeel van de rechter aan zal gaan trekken. Dat vond men bij nader inzien kennelijk toch zelf ook wat al te bruusk, en dus kwam er op 18 september een brief aan de rechtbank waarin men meldde dat men de rechter zou verzoeken uiteindelijk op maandagochtend om 10:00 te beslissen omdat men dan met de organisatie van een verkiezing met stembiljetten kon beginnen. Dat kost dan weliswaar €100.000 meer, maar alla.

Paul Tap uit Utrecht stuurde de gemeente ook nog een brief om te laten weten dat hij een kort geding zal aanspannen als de gemeente een uitspraak van de rechter naast zich neerlegt. De gemeente antwoordde dat men gebruik zal gaan maken van stembiljetten.

[edit] Zitting!

Op 7 september verzond de rechtbank een uitnodiging en een oproeping om aanwezig te zijn bij de behandeling van onze aanvraag voor voorlopige voorziening. De rechtbank Alkmaar zal op vrijdag 21 september om 12:00 u zitting houden bij de rechtbank Amsterdam op de Parnassusweg. (We ontvingen beide stukken op 11 september nogmaals omdat de toren waarin de zitting plaatsvindt is veranderd. De zitting zal plaatsvinden in Toren E.)

De landsadvocaat meldde op 11 september ook nog per brief aan de rechtbank dat hij meent dat wij al alle stukken hebben opgestuurd. Wij hebben in een antwoord aan de rechtbank laten weten dat het keuringsrapport waarop het besluit is gebaseerd nog ontbreekt. Ook geven we in diezelfde brief aan dat we ter zitting graag twee ambtelijke getuigen zouden horen: Mevr. Mr. Diana van Driel en Mevr. Mr. Maria Gonzales. De voorzieningenrechter liet op 14 september weten geen aanleiding te zien de getuigen op te roepen maar heeft de landsadvocaat verzocht het keuringsrapport uiterlijk maandag 17 september in te sturen. De landsadvocaat moest op 17 september toegeven dat het ministerie helemaal niet over het keuringsrapport beschikt. Op 18 september kregen we het verweerschrift en op 20 september nog een verklaring van een EDP-auditor die de rechtbank kennelijk wilde zien.

proces-verbaal van de zitting

[edit] Uitspraak

Op 1 oktober 2007 volgde de uitspraak.

De voorzieningenrechter

verklaart het beroep gegrond;
vernietigt het bestreden besluit;
herroept het besluit van verweerder van 2 maart 2007;
bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit;
wijst het verzoek om voorlopige voorziening af;
bepaalt dat de Staat der Nederlanden (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) aan verzoekster het griffierecht ten bedrage van € 570,00 (tweemaal € 285,00) voldoet

De hele uitspraak staat hier en bij rechtspraak.

[edit] Hoger Beroep

Tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter staat voor alle belanghebbenden hoger beroep open. In het bestuursrecht wordt het hoger beroep behandeld door de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De uitspraak van de Raad van State is definitief.

[edit] Staat berust, Nedap wil door

De Staat heeft in de uitspraak berust, maar Nedap is in hoger beroep gegaan. Op 8 november 2007 verstuurde de Raad van State een eerste kennisgeving en op 13 november stuurde men het door Nedap op 5 november ingestuurde hoger beroepsschrift met bijlagen naar ons door, met het verzoek om binnen vier weken een reaktie te geven. Op 15 november kregen we een schrijven waarin advocaat A.J. Boorsma van het kantoor Pels Rijcken & Drooglever Fortuyn liet weten dat hij namens de Staat in deze zaak zou optreden.

Op 11 december 2007 stuurden wij per fax en brief onze zienswijze, de landsadvocaat liet een dag eerder per fax weten dat de eerdere brief hem abusievelijk te laat had bereikt en vroeg om uitstel om vervolgens op 21 december het verweerschrift in te dienen.

Op 16 januari 2008 meldde de Raad van State dat de zaak vanaf nu door een andere ambtenaar behandeld wordt. Op 23 mei verzond de landsadvocaat een brief aan de Raad van State om verhinderdata te melden omdat hij uit een telefoongesprek had begrepen dat de zaak binnenkort op zitting zou gaan komen. Wij stuurden in navolging daarvan ook maar gelijk een brief met onze verhinderdata.

[edit] Zitting gepland: 17 juli 2008

Helaas was dat kennelijk niet tijdig, want op 27 mei vestuurde men de brief met de zittingsdatum: 17 juli. Die datum hebben we met wat kunst en vliegwerk toch vrij kunnen maken, dus dat mag de pret niet drukken. Niet dat het na alles wat er gebeurd is nog veel uitmaakt natuurlijk, maar ach...

[edit] Gaat niet door: Nedap geeft het op

Hoewel het nog niet helemaal duidelijk is of dat ook op deze procedure van toepassing is maakt Nedap op 13 juni 2008 middels een persbericht het volgende bekend: "De directie van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek ”Nedap” ziet af van verder verweer tegen het kabinetsbesluit om bij verkiezingen niet langer gebruik te maken van de stemmachine." Het lijkt er op dat Nedap eieren voor zijn geld kiest nadat de advocaat in andere procedures een ernstige fout heeft gemaakt. In Nieuwsbrief 49 schreven we hier meer over.

Op 17 juni ontvingen we een brief van de Raad van State waaruit bleek dat Nedap op 13 juni middels een fax inderdaad ook in deze procedure het hoger beroep heeft ingetrokken.

Personal tools