De weg terug

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

We willen dus terug naar stemmen op papier. Dan zullen we moeten inzien dat dat een lange weg zal worden. Om te beginnen is stemmen met stembiljetten een procedé dat in een aantal gemeenten al lange tijd verdwenen is. De infrastructuur (stemhokjes, stembussen) en de kennis in de hoofden van de betrokken ambtenaren en stemburoleden zijn weg.

Daarnaast zijn er een aantal veranderingen doorgevoerd die de weg terug feitelijk hebben afgesneden of in ieder geval bemoeilijken. Belangrijkst is de verruiming van de openingstijden van de stemlokalen: die zijn nu niet meer open van acht uur 's morgens tot zeven uur 's avonds maar van half acht 's morgens tot negen uur 's avonds. Dat betekent dat de feitelijke stemming nu twee en een half uur langer duurt dan voorheen. Als er weer met de hand geteld gaat worden dan zullen de stemburo's dus naar alle waarschijnlijkheid vroeger dicht moeten om de leden van de stemburo's nog op een redelijke tijd naar huis te kunnen laten gaan.

Er is natuurlijk een legitiem belang gediend bij het langer openhouden van de stemburo's: zo kunnen mensen met een baan bijvoorbeeld makkelijker stemmen zonder hun werkdag te onderbreken. Dit is moeilijk te ontkennen, we zullen moeten beargumenteren dat het belang van controleerbare verkiezingsuitslagen groter is.

En dan staan er nog diverse wijzigingen in de kieswet op stapel. Zo moet er misschien tijdens Tweede Kamer verkiezingen al in de nabije toekomst middels een tweede stem gekozen gaan worden voor een zogenaamde regio-kandidaat. Gecombineerd met een toenemend aantal referenda maakt dit de organisatie van een verkiezing met stembiljetten ook niet eenvoudiger. Bij al deze vernieuwingen moeten we zorgen dat de verkiezingen ook nog op papier kunnen plaatsvinden. Anders hebben we de-facto de verkiezingen zoals ze in de kieswet staan (met biljetten) afgeschaft en kunnen we alleen nog maar stemmen zoals in het kiesbesluit (met stemcomputers).

Een en ander vergt alweer dat we consequent het belang van een controleerbare uitslag voor alle andere belangen rond verkiezingen stellen. Ook als men ons zegt dat gedane zaken geen keer nemen, of dat dat niet haalbaar is, en ook als we daarmee op politieke tenen gaan staan. Alsof het verdorie niet vanzelfsprekend is.

Rop Gonggrijp