Personal tools

Experimentenwet

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

07 juni 2013 
Pdf icon.png Kamerbrief van minister Plasterk (BZK) bij het ontwerpbesluit Tijdelijk Experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming.
07 juni 2013 
Pdf icon.png Ontwerpbesluit Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming.
22 april 2013 
Pdf icon.png Verslag van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken over wetsvoorstel Tijdelijke regels voor experimenten met stembiljetten en een centrale stemopneming (Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming). Verschillende partijen vinden het opmerkelijk dat de minister wil stoppen met de experimenten met elektronisch tellen van stembiljetten terwijl er op dit moment nog geen alternatief voor het stembiljet en het rode potlood voorhanden is:
In het voorstel lezen de leden van de SP-fractie dat afgezien wordt van verdere experimenten met nieuwe stembiljetten en de technologie om deze stembiljetten elektronisch te tellen. Deze leden zijn daarover lichtelijk verbaasd, aangezien nog in een brief van de regering van 28 augustus 2012 (TK 33 000 VII nr.126) wordt gesproken van voortzetting van dit traject. Dat dit stopgezet zou worden is deze leden nooit duidelijk gemaakt, evenals het voornemen van mogelijke (her)invoering van elektronisch stemmen in het stemlokaal.
De interesse van D'66 kamerleden voor stemcomputers weerhoudt hen er ook niet van om nuchter op te merken dat we zeker niet op korte termijn elektronisch kunnen gaan stemmen:
De leden van de D66-fractie vinden het opmerkelijk dat de regering niet langer investeert in elektronisch tellen, terwijl hier reeds fors in is geïnvesteerd. Deze leden vragen zich af waarom dit traject in zijn geheel gestopt wordt, terwijl het nog jaren kan duren voordat elektronisch stemmen een haalbare optie is. Graag ontvangen deze leden op deze kwestie een nadere motivatie. Zij vragen de regering daarbij in te gaan op de constatering dat onder de huidige stand zaken optisch scannen – dus een ingevuld stembiljet dat gescand wordt door een computer – het veiligst wordt geacht, omdat hier twee sporen, namelijk digitaal en papier, tegen over elkaar gezet kunnen worden. Deze leden vragen of het niet juist onverantwoord is om dit traject te stoppen.
Bovendien maakt D'66 zich zorgen over het feit dat de specificaties voor de automatische stembiljettentellers niet op zuivere wijze tot stand lijken te komen:
De leden van de D66-fractie kunnen zich niet geheel onttrekken aan het idee dat de eisen aan het telproces gebaseerd worden op de stand van de techniek, in plaats van techniekonafhankelijke principes op te stellen waaraan een betrouwbaar, integer en controleerbaar telproces zou moeten voldoen. Zij vragen de regering op deze zorgen te reageren.
Alsof niet de overheid de regels opstelt maar de fabrikanten op basis van hun produktspecificaties de overheid even de wet voorschrijven. Dat hebben we eerder meegemaakt.
Tenslotte maakt D'66 zich zorgen over de risico's die kleven aan het transport van stembiljetten naar een centrale stemlocatie, zoiets moet je immers zorgvuldig organiseren:
De leden van de D66-fractie menen dat met het transport van de stembiljetten toch aanzienlijke risico’s in het telproces worden geïntroduceerd, met name door het onttrekken van de stembiljetten aan controle op het moment van vervoer. Deze leden zouden graag een concretere invulling zien van de organisatie van dit vervoer. Bovendien vragen zij zich af op welke wijze kiesgerechtigden de mogelijkheid hebben om te controleren of er tijdens het vervoer geen ongeregeldheden plaatsvinden. Daarnaast vragen zij zich af of het toekennen van de verantwoordelijkheid van het vervoer aan het college van burgemeesters en wethouders niet tot problemen kan leiden, wanneer een college bijvoorbeeld besluit dat het vervoer vanwege kostenaspecten minder veilig georganiseerd dient te worden.
[Kamerstuk 2012-2013, 33 573, nr. 5, Tweede Kamer].
22 maart 2013 
Pdf icon.png Besluitenlijst van de procedurevergadering van 21 maart van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken. Agendapunt 11:
Tijdelijke regels voor experimenten met stembiljetten en een centrale stemopneming (Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming) - 33573
Besluit: Inbrengdatum voor het verslag vaststellen op donderdag 18 april 2013 te 14:00 uur.
12 maart 2013 
Pdf icon.png Wetsvoorstel van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om tijdelijke regels voor experimenten met stembiljetten en een centrale stemopneming (Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming) vast te kunnen stellen. Art. 2 omschrijft het doel als volgt:
1. Onze Minister kan besluiten dat experimenten plaatsvinden bij een stemming of stemopneming tijdens verkiezingen als bedoeld in de Kieswet en de Wet algemene regels herindeling met als doel de invoering van:
a. een stembiljet, waardoor de mogelijkheid voor kiezers buiten Nederland hun stem tijdig uit te brengen wordt bevorderd, doordat het stembiljet eerder kan worden toegezonden of van de elektronische weg gebruik kan worden gemaakt; of
b. een centrale opzet van de stemopneming op gemeentelijk niveau op één of meer locaties, waardoor de efficiency, transparantie en controleerbaarheid van de stemopneming worden bevorderd. [Kamerstuk 2012-2013, 33 573, nr. 2, Tweede Kamer].
28 februari 2012 
Pdf icon.png Verslag van het algemeen overleg op 1 februari 2012 van de vaste commissie van Binnenlandse zaken met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet. Een bewogen Algemeen Overleg waarin kamerlid Taverne (VVD) zich hard maakt voor een nieuwe kans voor electronisch stemmen. Hij vraagt de minister zelfs om een verkapt Programma van Eisen opdat 'de Nederlandse industrie' verder kan gaan met het ontwikkelen van nieuwe stemcomputers:
Ik heb de minister van BZK bij de begrotingsbehandeling vorig jaar gevraagd naar de parameters waaraan stemmachines moeten voldoen. Ik heb daarover van de minister een brief ontvangen op 24 januari. Dank daarvoor. Het is een uitvoerige brief, die zeer op prijs wordt gesteld. De brief bevat een achttal eisen waaraan een stemmachine moet voldoen. Dat is buitengewoon leerzaam, maar de eisen zijn wat de VVD-fractie betreft nog een tikje aan de algemene kant. De reden waarom ik er vorig jaar specifiek naar heb gevraagd, is dat de industrie te kennen geeft dat zij misschien wel verder is met het ontwikkelen van stemmachines en technologie op dat gebied dan wij ons realiseren, maar dat men nu zit te wachten op de technische data aan de hand waarvan men machines verder kan ontwikkelen. De voorwaarden en de omstandigheden die nu in de brief zijn genoemd, voldoen daar nog niet aan, is mijn indruk. Is het mogelijk om op afzienbare termijn te komen met technische gegevens en standaarden, aan de hand waarvan de Nederlandse industrie kan verdergaan met het ontwikkelen van stemmachines?
Kamerlid Schouw (D66) steunt de VVD en wil ook (her)onderzoek naar (her)invoering van electronisch stemmen. Minister Spies ziet echter meer heil in het verbeteren van het stembiljet.
Kamerlid Lucassen (PVV) maakt zich zorgen over onregelmatigheden in de stemhokjes, pleit voor meer toezicht in de stemlokalen en denkt intussen met weemoed terug aan de gordijntjes voor de oude stemhokjes die, naar eigen zeggen, niets met zijn 'gordijnbonus' te maken hebben. Deze weemoed is moeilijk te plaatsen omdat de naoorlogse Nederlandse stemhokjes, voor zover bekend, nooit van gordijnen voorzien waren. Ze zouden het toezicht op mogelijke onregelmatigheden ook maar bemoeilijkt hebben. Zou het kamerlid misschien in de war geweest zijn met de zware fluwelen gordijnen van een biechthokje?
[Kamerstuk 2011-2012, 31142, nr. 33, Tweede Kamer].
24 januari 2012 
Pdf icon.png Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet. De brief begint (punt 1) met een samenvatting van de conclusies uit de rapportages van de commissie Hermans/Van Twist en de commissie Korthals Altes. Punt 6 beschrijft een kader voor toekomstige ontwikkelingen op het gebied van electronisch stemmen:
Een besluit om weer elektronisch te stemmen zal breed gedragen moeten worden. Niet alleen door diegenen die de voordelen daarvan zien, maar ook door diegenen die de risico’s daarvan onderkennen. Voorkomen moet worden dat gebruikte stemsystemen worden gewantrouwd en/of bij elke verkiezing onderwerp worden van kritiek. Dat ondermijndt het vertrouwen in de verkiezingen en kan, net als in 2006 leiden, tot aanpassingen kort voor de verkiezingen. Dat moet worden vermeden.
[Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. 32, Tweede Kamer].
10 januari 2011 
Pdf icon.png Verslag van het overleg van 9 januari van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken met minister Donner over wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet. Verschillende kamerleden geven te kennen dat stemcomputers toch wel handig kunnen zijn. Minister Donner blijkt echter uitstekend op de hoogte te zijn van de problemen rond stemcomputers en de stand van zaken in Europa:
Als de techniek er is, moet je overwegen om die te gebruiken. Toch heb ik het beeld dat men een verkeerde indruk heeft van de mate waarin in ieder geval binnen Europa met stemcomputers wordt gestemd. Dat gebeurt namelijk bij hoge uitzondering. Bovendien constateer ik dat men in de afgelopen jaren in tal van landen waar men dat deed, door rechterlijke uitspraken of om andere redenen heeft geconstateerd dat de toestellen onbetrouwbaar waren en deze buiten werking heeft gesteld.
De minister somt de problemen per land op en vervolgt:
Tegen deze achtergrond heeft het vorige kabinet weloverwogen besloten dat niet meer met stemcomputers zal worden gestemd. Dat laat onverlet dat, indien zich een technische doorbraak voordoet op het gebied van de betrouwbaarheid van het proces, wij dit uiteraard weer zullen bekijken. De methode waarbij je stemt en van de machine een reçu krijgt waaruit blijkt dat je hebt gestemd en op wie je hebt gestemd, maakt dat controleerbaar, maar dat sluit volstrekt niet uit dat in de machine een algoritme zit waardoor iedere vijfde stem naar het CDA gaat.
Schouw (D'66) probeert het nog met de stemcomputer met papertrail en wil graag zo snel mogelijk een lijstje met specificaties voor de fabrikanten:
Volgens mij is het nu aan de minister om de voorwaarden te formuleren voor een eventuele stemcomputer, hoe scherp die ook mogen zijn. Mijn vraag aan de minister is of wij die voorwaarden gaan formuleren en zo ja, wanneer die bekend zijn.
Maar daar ziet minister Donner niets veel heil in:
Dat vooronderstelt dat we coûte que coûte per machine moeten stemmen. Mijn beeld is dat er geen machines zijn. Dan kan ik wel eisen op gaan stellen en gaan vragen of men daaraan kan voldoen, en dan heb ik zo’n apparaat en dan zal de fabrikant zeggen dat het is wat ik heb gevraagd, maar daarmee is niet gewaarborgd dat het proces van buitenaf niet beïnvloedbaar is. Dat veronderstelt namelijk dat iemand een machine maakt die aan de meer abstracte eisen voldoet die ik net heb geformuleerd. De heer Schouw moet niet van mij verwachten dat ik de technische specificaties ga geven waaraan het toestel moet voldoen, want dan zit daar het risico in.
[Kamerstuk 2010-2011, 31142, nr. 27, Tweede Kamer].
25 maart 2010 
Pdf icon.png Verslag van het schriftelijk overleg van 22 maart 2010 van de minister van Justitie:
Gevolg gevend aan een toezegging aan de Eerste Kamer heeft de minister van Justitie op 1 september 2008 een opgeschoonde lijst met delegatiebepalingen met afwijkingsmogelijkheid toegezonden. Dit naar aanleiding van een debat in de Eerste Kamer op 15 mei 2007 over de motie Jurgens inzake het afwijken van de formele wet bij gedelegeerde regeling. Daarop heeft de vaste commissie voor Justitie op 22 september 2009 een brief gestuurd aan de minister van Justitie.
Onder 'Categorie III - Gerechtvaardigd afwijken' komt op blz. 81 de Experimentenwet kiezen op afstand ter sprake. En passant wordt nog vermeld dat deze regeling 'vervalt per 1 januari 2010'.
Commentaar van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken/Algemene Zaken:
Er is sprake van gerechtvaardigd afwijken in het kader van een experiment, dat beperkt is in de tijd.
[Kamerstuk 2009-2010, 26200, nr. 6, enz., G, Eerste Kamer].
30 oktober 2009 
Pdf icon.png Brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken over de uitkomsten van de evaluatie van de verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees Parlement. De uitgevoerde evaluatie heeft betrekking op het stemmen in een willekeurig stemlokaal, de opkomst in de stembureaus aan het begin en aan het einde van de stemperiode, de duur van het handmatig tellen van de stembiljetten en het stemmen door kiezers buiten Nederland. Op blz 2 komt het handmatig tellen en het wat later beschikbaar komen van de uitslag aan de orde:
Voor zover nog valt na te gaan, is in vergelijking met eerdere verkiezingen waarbij handmatig werd geteld, de tijd die de stembureaus nodig hebben om te tellen niet significant toegenomen. Dat de resultaten op een later tijdstip bekend zijn, is vooral het gevolg van de latere openingstijden. Toen in vrijwel alle gemeenten nog handmatig werd geteld, gingen de stemlokalen om 19.00 uur dicht.
Het is echter van belang om te onderkennen dat een snelle bekendmaking van de uitslag geen doel op zich mag zijn. Het gaat erom dat het verkiezingsproces en dus ook het tellen van de stemmen transparant en controleerbaar verloopt. Overigens wordt er op gewezen het enkele uren later, dan toen er door de stemmachines werd geteld, beschikbaar komen van de uitslag van de telling geen enkel gevolg heeft voor het tijdig vaststellen van de uitslag van de verkiezing. Er is ook dan nog voldoende tijd om aan de in de Kieswet opgenomen termijnen te kunnen voldoen.
[Kamerstuk 2009-2010, 31142, nr. 16, Tweede Kamer].
16 april 2009 
Publicatie in de Staatscourant van de regeling van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken van 21 maart 2009 houdende de Pdf icon.png wijziging van de Tijdelijke experimentenregeling Kiezen op Afstand 2006. Internetstemmen is voorlopig van de baan, en alle verwijzingen naar de stemcomputer worden verwijderd.
De wijziging van de Tijdelijke experimentenregeling Kiezen op Afstand 2006 heeft te maken met de wijziging van het Tijdelijk experimentenbesluit Kiezen op Afstand (Stb. 2009, 163), de wijziging van het Kiesbesluit (Stb. 2007, 485) en de wet tot Wijziging van de Kieswet en enkele andere wetten houdende enkele technische aanpassingen (Stb. 2008, 481). De wijziging van het Tijdelijk experimentenbesluit Kiezen op Afstand betrof, voor zover relevant, het schrappen van de mogelijkheid met behulp van internet dan wel een stemmachine een stem uit te brengen alsmede de invoering van een identificatieplicht. De wijziging van het Kiesbesluit betrof het schrappen van de mogelijkheid met behulp van stemmachines een stem uit te brengen. De wijziging van de Kieswet en enkele andere wetten houdende enkele technische aanpassingen betrof, voor zover hier van belang, het apart registreren en tellen van blanco uitgebrachte stemmen.
[Staatscourant, no. 72, 16 april 2009].
19 december 2007 
Pdf icon.png Brief van de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over internetstemmen bij waterschapsverkiezingen. Op 21 november jl. heeft Uw Kamer gesproken over het wetsvoorstel Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet. Daarbij is ook het voorgenomen gebruik van internetstemmen bij de waterschapsverkiezingen in 2008 aan de orde geweest. De staatssecretaris van BZK heeft toegezegd dat ik u daarover zou informeren. Daartoe strekt deze brief. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. 8, Tweede Kamer].
27 november 2007 
Pdf icon.png Eindverslag van de vaste commissie voor binnenlandse zaken. Het onderzoek van dit voorstel heeft de commissie geen aanleiding gegeven tot het maken van opmerkingen. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. B, Eerste Kamer].
22 november 2007 
Pdf icon.png Brief van de staatssecretaris aan de Eerste Kamer. Ik zou een tijdige behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer zeer op prijs stellen. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. A, Eerste Kamer].
22 november 2007 
Zowel de Pdf icon.png verlenging van de wet als de Pdf icon.png motie Kalma [Kamerstuk 2006-2007, 31142, nr. 7, Tweede Kamer] worden aangenomen. (Zie de laatste pagina van de stemuitslagen) Al met al heeft de staatsecretaris nu meermaals moeten beloven dat ze niets gaat doen met de veel te ruime reikwijdte van de experimentenwet en moet ze krachtens de motie Kalma een goedkeuringsprocedure voor het Internetstemmen optuigen. Aan onze belangrijkste bezwaren is daarmee grotendeels tegemoet gekomen.
21 november 2007 
Pdf icon.png Verslag van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand (verlenging werkingsduur). [Handelingen 2007-2008, nr. 26, Tweede Kamer, pag. 2017-2023]. Van dit debat is video beschikbaar.
20 november 2007 
Nieuwsbrief: BZK: Geen internetstemmen meer. Of toch weer wel?
7 november 2007 
Pdf icon.png Nota n.a.v. het verslag Verlenging Experimentenwet Kiezen op Afstand. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. 6, Tweede Kamer]. Van dit stuk verschenen snel na elkaar Pdf icon.png twee versies bij de Vaste Kamercommissie. Tussen deze twee versies zijn opmerkelijke verschillen waar te nemen.
31 oktober 2007 
Pdf icon.png Verslag van de schriftelijke inbreng van de vaste commissie BZK in verband met de 'Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet'. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. 5, Tweede Kamer].
26 oktober 2007 
Pdf icon.png Brief van ons aan de vaste Kamercommissie voor BZK over de verlenging van de experimentenwet KOA.
22 oktober 2007 
Nieuwsbrief: Update Experimentenwet Kiezen op Afstand
19 oktober 2007 
Nieuwsbrief: Carte Blanche 2
10 oktober 2007 
Pdf icon.png Brief van staatssecretaris Bijleveld met een 'toelichting' op de veronderstelde beperking tot kiezers in het buitenland bij de Verlenging Experimentenwet Kiezen op Afstand. [Kamerstuk 2007-2008, 31142, nr. 4, Tweede Kamer].
17 september 2007 
Pdf icon.png Memorie van toelichting voor de Verlenging Experimentenwet Kiezen op Afstand. [Kamerstuk 2006-2007, 31142, nr. 3, Tweede Kamer].
17 september 2007 
Pdf icon.png Voorstel van wet voor de Verlenging Experimentenwet Kiezen op Afstand. [Kamerstuk 2006-2007, 31142, nr. 2, Tweede Kamer].
15 september 2007 
Nieuwsbrief: Carte Blanche
6 september 2007 
Nieuwsbrief: Verlenging experimentenwet
10 mei 2007 
Pdf icon.png Brief van staatssecretaris Bijleveld met een tijdspad voor de aanpassing van de Regeling goedkeuring stemmachines, implementatie van het advies van de commissie Inrichting Verkiezingsproces en de Experimentenwet Kiezen op Afstand . Op verzoek van de vaste commissie BZK voor het AO op 24 mei 2007. [Kamerstuk 2006-2007, 30800 VII, nr. 52, Tweede Kamer]. Met bijlage, een Pdf icon.png reactie van de Kiesraad op het rapport van de commissie Besluitvorming Stemmachines.
26 april 2007 
Pdf icon.png Brief van staatssecretaris Bijleveld over de evaluatie van het internetstemmen tijdens de verkiezingen van 22 november 2006. De Pdf icon.png evaluatie staat niet online bij BZK (vreemd) maar via de Tweede Kamer hebben we een kopie van het inzage exemplaar verkregen. De bijlages uit hoofstuk V van de evaluatie staan weer uitsluitend online; oa het functioneel ontwerp en een risico-analyse. Leuker kunnen we het niet maken, wel moeilijker. [Kamerstuk 2006-2007, 30800 VII, nr. 48, Tweede Kamer].
Wij