Personal tools

Gelderlander 16 05 1998

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Directeur Nedap over kritiek op stemcomputers

Door onze redactie economie

'Niet stemcomputer, maar mens treft blaam'

Nedap verdedigt zijn apparaat met verve GROENLO - Met de stemcomputer is niets mis. Als die niet het gewenste resultaat levert, ligt dat aan de organisatie eromheen. Aan de mens dus. Zo reageert A. Westendorp, directeur van Nedap, op alle kritiek die de laatste dagen op zijn stemcomputer is afgegeven. Apparatenfabriek Nedap in Groenlo produceert en levert 80 procent van de stemcomputers in Nederland, 5.000 stuks.

Westendorp wordt moe van alle 'onterechte' kritiek op zijn belangrijkste product. Hij vindt het vooral vervelend voor zijn medewerkers, die - zo verzekert hij - alles doen om een feilloos werkend en zo gebruikersvriendelijk mogelijk apparaat af te leveren, met software die aan alle wettelijke eisen voldoet.

Gramsbergen

"Bij elke verkiezing komt die kritiek weer. Het heeft geen zin daarop nog te reageren. De mensen gooien appels, peren en pruimen in een mand en denken dan dat het allemaal hetzelfde is. Alles wordt tegenwoordig gerangschikt onder het woord stemcomputer, terwijl het dat natuurlijk niet altijd is. Daar in Gramsbergen (waar de uitslag van drie stembureaus niet in de totaaltelling werd meegenomen) staan helemaal geen stemcomputers, maar ging het fout toen de handmatig getelde stemmen op een floppy werden gezet."

Tellen is voor de mens het moeilijkste wat er is. En als er een computer is die dat voor hem kan doen, levert hij zich er maar al te graag en met huid en haar aan over. Doet zich dan een probleem voor, dan krijgt de computer de schuld. Westendorp verwijst naar het verleden toen er nog alleen met potlood werd gestemd en met het hoofd werd opgeteld. "Hoeveel fouten werden er toen niet gemaakt? Maar daar hoor je niets meer over."

Volgens Westendorp werkt de stemcomputer perfect. Als er iets mis gaat, zit de fout praktisch altijd in de organisatie eromheen, in het verzamelen van de computerstemmen, het overbrengen van de resultaten naar een pc, in het mensenwerk dus.

Normale procedure - advies van Nedap - is dat een lid van het stembureau, voordat het opengaat, de stemcomputer uitprobeert. "Als er iets is, kan er binnen twintig minuten een monteur van ons ter plekke zijn, met twee reservecomputers in zijn auto. Meestal blijkt dat de mensen van het stembureau niet genoeg ervaring hebben opgedaan met een stemcomputer." Eigenlijk zouden er om die ervaring op te doen veel meer verkiezingen gehouden moeten worden. De apparaten kosten tussen de gulden 5.000 en gulden 10.000 per stuk. Je hebt ze er in zeven, acht verkiezingen uit, zegt de Nedap-directeur.

De apparaten zijn het resultaat van jarenlange ervaring en ontwikkeling en worden voortdurend aangepast. "Het probleem is dat zo'n apparaat aan alle voorschriften van de Kieswet moet voldoen, en dat zijn er nogal wat." Westendorp begrijpt niets van het verwijt (van Kamerlid Van der Burg) dat bij een computer hertelling niet mogelijk, zoals je vroeger bij twijfel de stembiljetten weer opnieuw kon gaan zitten tellen. "Weet u dat er op de oude manier juist bij dat hertellen ontzettend veel fouten werden gemaakt? Het was haast onmogelijk weer op het oude resultaat uit te komen.En zo bleef je maar aan het hertellen." De computer heeft dat probleem niet. Na 'U heeft gestemd' gaat die stem het geheugen in en alles wat daarin komt, blijft erin totdat het gewist wordt, net als bij een gewone PC.

Westendorp weet inmiddels ook alles van het probleem van de 31ste 'knop' op het toetsenbord van de stemcomputer. Zijn technici zijn daar lang mee bezig geweest. De toets voor de 31ste kandidaat op de lijst zit rechts van die van de lijsttrekker. Het electoraat vergist zich gemakkelijk en raakt de toets van kandidaat nummer 31 aan, terwijl het de bedoeling was de lijsttrekker aan te toetsen. "Nu kun je wel zeggen, dat is de schuld van de stemcomputer, maar de Kieswet schrijft voor dat het hokje of de toets altijd voor de naam van de kandidaat komt en niet erachter." Nedap heeft een rand willen aanbrengen tussen kandidaat 1 en kandidaat 31, maar dat maakte het toetsenbord onoverzichtelijk. In Groenlo wordt dus verder gedacht.

Gisterochtend riep Westendorp weer al zijn mensen bij elkaar om over de kritiek op zijn apparaat te spreken. De computer werkt, 'maar in dat stukje mensenwerk dat erbij komt kijken, daar zit altijd de fout'. Taak voor Nedap een stemcomputer te ontwerpen die dat 'stukje mensenwerk' zo in omvang terugbrengt dat er eigenlijk geen fouten meer kunnen worden gemaakt.

Wij