Juridische weetjes
From Wij vertrouwen stemcomputers niet
Contents |
[edit] Voor snuffelaars
In de pers zijn een aantal dingen genoemd, zoals "in strijd met de Kieswet". Een aantal van deze dingen zijn onjuist.
Iemand die van details en regeltjes houdt, is dit misschien leuk om te lezen.
Ik ben Lucas Kruijswijk en dit is geheel op basis van mijn eigen uitzoekwerk. Ik ben zelf geen jurist en het is verder ook niet overlegd met een jurist. Graag hoor ik op de discussielijst over onjuistheden.
[edit] Opslag van stemcomputers in Rotterdam in strijd met de Kieswet
In Rotterdam lagen de stemcomputers in een loods zonder goede beveiliging. Sommige media hebben bericht dat dit in strijd met de Kieswet zou zijn. Dit is pertinent onjuist. De Kieswet en het Kiesbesluit leggen helemaal geen enkele eis op aan opslag of transport.
De gemeente Rotterdam heeft volgens de wet helemaal niets fout gedaan.
[edit] Schenden van het stemgeheim is strafbaar, CDA-verklikker
Volgens Nedap is het schenden van het grondwettelijke stemgeheim strafbaar. Het gaat hier natuurlijk om de CDA-verklikker. In de artikelen Z1 - Z11 van de Kieswet en artikelen 125 - 129 van het strafrecht wordt dit niet verboden. De wet gaat er waarschijnlijk vanuit dat de procedures zo zijn, dat het stemgeheim gewaarborgd is.
Wel is het aftappen van radiosignalen op een bijzondere manier verboden volgens artikel 139c van het wetboek van strafboek. Helemaal waterdicht is dit niet. Ten eerste, als je een CDA-stem verkoopt en de koper staat buiten het stemlokaal met een CDA-verklikker om je stem te controleren, dan is dat waarschijnlijk niet strafbaar volgens 139c. Je bedient immers op dat moment de stemcomputer en je hebt op dat moment de intentie om een signaal te genereren dat de bestemming heeft voor de koper. In zo'n geval is er geen sprake meer van afluisteren. Ten tweede, is het stemgeheim ook met name tegen de overheid gericht. En voor 139c gelden uitzonderingen voor de overheid.
Het luisteren met het oor naar de toon van het display is sowieso niet strafbaar.
Mogelijk is de CDA-verklikker ook een schending van de privacy, maar dan is de vraag wie de privacy schendt. Diegene die zo’n stemcomputer heeft geplaatst, of diegene die met de CDA-verklikker rondloopt.
[edit] De maatregelen van minister Nicolaï en artikel 59 van de Grondwet
Er werd in de media vermeld dat de Minister extra maatregelen neemt. Zoals verzegeling van de stemcomputers, beveiligde opslag van de stemcomputers en extra conrole van de software door TNO.
Formeel gezien is deze uitspraak onjuist. De Minister heeft namelijk geen enkele bevoegdheid om maatregelen te nemen. Artikel 59 van de Grondwet bepaald dat alles wat verkiezingen betreft bij wet geregeld wordt. In de Kieswet wordt vervolgens de mogelijkheid gegeven om dingen in het Kiesbesluit (een Koninklijk besluit, dat is een besluit waar de Ministerraad over gaat en waar de Kiesraad en de Raad van State advies over moeten geven) te regelen. Het Kiesbesluit geeft een paar bevoegdheden aan de Minister. Zoals het goed- of afkeuren van stemcomputers en nog een paar onbelangrijke dingen.
Dit is ook logisch, want we willen niet dat een minister in verkiezingstijd allerlei dingen gaat regelen.
Maatregelen kunnen dus alleen door de Ministerraad worden genomen doormiddel van een Koninklijkbesluit.
De maatregelen om de stemcomputers beveiligd op te slaan zijn dus vrijwillige afspraken met de gemeenten, maar zijn verder niet bindend.
Is dit van belang?
Nou ja, misschien wel. Als de stichting inderdaad een kort geding gaat beginnen, dan zal de landsadvocaat deze maatregelen aan de rechter tonen. De rechter kan dit echter terzijde schuiven, omdat deze maatregelen geen wettelijk kader hebben volgens artikel 59. Als de Minister één of ander salongesprek met TNO heeft gevoerd over de verzegeling van de chips, dan is dat natuurlijk leuk. Maar om voor burgers (en internationale waarnemers), enige controle mogelijk te maken, zijn regels een eerste vereiste. Zonder dat, valt er weinig te controleren.
Ik ben benieuwd hoe het kort geding gaat lopen, het wordt in ieder geval spannend.
[edit] Internetstemmen op zondag
In 2004 werd en ook dit jaar wordt een experiment met internetstemmen uitgevoerd voor mensen in het buitenland. Het internetstemmen is niet beperkt tot de dag waarop normaal gestemd kan worden. Een aantal dagen er voor kan er ook gestemd worden.
Deze periode bevat een zondag. Naar mijn mening is dit in strijd met artikel Z12 van de Kieswet. De wet voor het experiment (de Experimentenwet Kiezen op Afstand) laat afwijking op artikel Z12 niet toe.
[edit] Stemmen door gevangenen
Gevangenen in Nederland kunnen alleen via machtiging stemmen. Ze moeten dus hun oproepkaart aan een vriend meegeven. Zij kunnen dus niet in het geheim stemmen.
Artikel 53 van onze Grondwet bepaalt dat de we een geheime stemming hebben. Dit is onder andere een recht van elke burger om in het geheim te stemmen. Gevangenen kunnen dus niet volledig van het recht in artikel 53 gebruikmaken.
Dit is op zich nog niet direct een schending. Bij algemene Grondwettelijke bepalingen is het niet ongebruikelijk dat afgeweken wordt bij mensen die in de gevangenis zitten.
Echter, in artikel 54 van de Grondwet wordt precies bepaald wie wel en niet gebruik mag maken van het stemrecht. Gevangenen hebben het stemrecht volgens artikel 54. Omdat artikel 54 dit recht aan gevangenen geeft, mag je er vervolgens van uitgaan dat gevangenen het volledige recht genieten van artikel 53. Ze hebben dus naar mijn mening recht om in het geheim te stemmen en niet alleen bij volmacht.