Personal tools

Media-overzicht 2

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Dit is een overzicht van berichten die in de Nederlandse media (kranten, tijdschriften, radio) verschenen zijn met betrekking tot stemcomputers en aanverwante zaken. De eerste versie van dit overzicht is gemaakt door Anne-Marie Oostveen die ook een Engelstalige website over stemcomputers en stemmen op afstand heeft gemaakt.

2009

Januari - Februari - Maart - April - Mei - Juni - Juli - Augustus - September - Oktober - November - December

2008

Januari - Februari - Maart - April - Mei - Juni - Juli - Augustus - September - Oktober - November - December

2007

Januari - Februari - Maart - April - Mei - Juni - Juli - Augustus - September - Oktober - November - December

2006

Januari - Februari - Maart - April - Mei - Juni - Juli - Augustus - September - Oktober - November - December

1993-2005

1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 - 2005


2005

27 september 2005 - Verkiezingen nu met twee kandidaten: NewVote en Nedap - Digitaal Bestuur
Menu-gestuurd of schermvullende kieslijst, pc-gebaseerd of een gesloten systeem? Voordat Nederland in maart 2006 naar de stembus kan, staan sommige gemeenten voor een eigen verkiezing. Wordt het een NewVote stemmachine of één van Nedap? Of toch het rode potlood? Door Sander Koenen, Digitaal Bestuur.
23 september 2005 - Landelijk internetstemmen 2007 te vroeg - Netkwesties
De VVD wil dat we via internet kunnen stemmen bij de parlementsverkiezingen over twee jaar. Deskundigen vinden die eis niet realistisch.
17 augustus 2005 - Amsterdam krijgt stemmachines - Bits of Freedom
De SDU bevestigde tegenover Bits of Freedom dat met de gemeente Amsterdam geen speciale afspraken zijn gemaakt over het openbaar worden van de source code van de stemcomputers. Dat is opmerkelijk omdat de Amsterdamse gemeenteraad die eis eerder wel stelde. Net zoals de stemcomputers van Nedap worden de NewVote machines gekeurd door TNO. De rapporten daarover zijn niet openbaar. BOF nieuwsbrief Nr. 3.16
26 juli 2005 – Amsterdam eindelijk aan de stemcomputer - De Telegraaf
Amsterdam heeft als een van de laatste gemeenten in Nederland stemcomputers besteld. In augustus ondertekent de gemeente met Sdu Uitgevers een contract voor de levering van het stemsysteem NewVote, aldus de uitgever dinsdag. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006 kunnen Amsterdammers in de 480 stembureaus hun stem uitbrengen door een druk op de knop.
2 juni 2005 - Pdf icon.png Hokje invullen - Telegraaf
Nog nostalgisch een hokje invullen bij de verkiezingen in Amsterdam.
januari 2005 - Gemeente- en provincieraadsverkiezingen 2006. Elektronisch stemmen: een stand van zaken - Binnenband
Met het Lambermontakkoord kwam de organisatie van gemeente- en provincieraadsverkiezingen in handen van de gewesten. In dat licht besliste de Vlaamse regering begin vorig jaar principieel om het elektronisch stemmen uit te breiden tot alle gemeenten van het Vlaamse Gewest. Een heikele opdracht, zo bleek. Het standpunt kan om louter pragmatische redenen niet langer gehandhaafd worden. Door Tom Doesselaere.

2004

9 november 2004 - Experts VS plaatsen vraagtekens bij electronische stemmachines - EduSite
Ondanks het feit dat de grote problemen van 2000 zich dit keer niet hebben voorgedaan tijdens de Amerikaanse verkiezingen, zijn de meningen over de gebruikte elektronische stemmachines verdeeld. Er gaan stemmen op die zeggen dat de machines die afgelopen week gebruikt zijn niet betrouwbaar en veilig genoeg zijn gebleken. De uitslag staat inmiddels echter vast. George W. Bush krijgt een tweede termijn als president. Door Steven Schoppert.
30 oktober 2004 - Pdf icon.png Stembusmachinaties - VPRO gids
Mede door het ponskaartjes-debacle in Florida bij de Amerikaanse verkiezingen in 2000 is de stemmachines sterk in opkomst. Waarschijnlijk zal op 2 november 1 op de 3 Amerikanen machinaal zijn stem uitbrengen. In Nederland stemt bijna iedereen machinaal. Die techniek baart Peter Knoppers van de TU Delft zorgen.
Oktober 2004 - Pdf icon.png Is 'Open Source' haalbaar bij elektronisch stemmen? - Burgerzaken & Recht, nr. 10, oktober 2004
Tweegesprek op Toernooiveld in Nijmegen (deel 2).
De vorige keer werd al snel vastgesteld dat stemmachines in Nederland betrouwbaar zijn. Althans er zijn geen aanwijzingen voor het tegendeel. Waarschijnlijk heeft dat ook te maken met de wijze waarop het verkiezingsproces in Nederland georganiseerd is. Bovendien merkte Steentjes toen op dat stemmachines in Nederland al sinds de eerste mechanische stemmachines eind jaren zestig op de markt kwamen, door een onafhankelijk instituut gekeurd worden. Interviewer: Alfred Zebregs. Zie ook: .txt versie website Bart Jacobs
24 september 2004 - Stemmachines geteld en gewogen - Computable
Zijn stemmachines betrouwbaar? Iers onderzoek heeft deze vraag actueel gemaakt. Adri de Bruijn constateert dat de (on)betrouwbaarheid van stemmachines opgehangen wordt aan slechts één aspect.
28 augustus 2004 - Geloof ons maar - De Groene Amsterdammer
In Florida zijn de ponskaarten vervangen. Maar het vertrouwen in de nieuwe lichting papierloze stemmachines is gering. Door Pieter van Os.
30 juli 2004 - Tijdgeest - Computable
Artikel Computable over Open Source in stemcomputers.
08 juli 2004 – Amendement Klerks c.s. inzake de Voorjaarsnota 2004 (elektronisch stemmen) - PvdA
In een motie van het raadslid Klerks (PvdA) die de gemeenteraad op 8 juli 2004 aannam, wees de raad de invoering van stemcomputers af omdat de voorgestelde wijze van elektronisch stemmen niet voldoet aan de minimale eis van transparantie en verifieerbaarheid. De raad wilde op dat moment geen geld ter beschikking stellen voor de invoering van de stemcomputers.
03 juli 2004 – Ingezonden brief - De Groene Amsterdammer
Ingezonden brief door Dr. Rik Min die al 15 jaar tegen stemcomputers vecht.
Juni/Juli 2004 - Pdf icon.png Stemmachines in Nederland betrouwbaar - Burgerzaken & Recht, nr. 6, juni/juli 2004
Tweegesprek op Toernooiveld in Nijmegen (deel 1).
Jan Groenendaal, dè man van de stemmachinesoftware in Nederland was `not amused' door de stellingname van Bart Jacobs, hoogleraar `Software Security and Correctness'. Zijn principiële kanttekeningen bij de betrouwbaarheid en veiligheid van stemmachines of stemPC's en bij het gebrek aan openheid over de gebruikte software, heeft Jan Groendendaal toch een beetje ervaren als 'stemmingmakerij'. Temeer daar in dezelfde tijd ook in Ierland een controverse speelde over het gebruik van 7000 door Nedap/Groenendaal geleverde stemmachines. Ook in de pers in Nederland verschenen artikelen waarbij de indruk werd gewekt dat stemmachines onbetrouwbaar zouden zijn. Dus kwamen er Kamervragen, die weliswaar door minister De Graaf uitgebreid (en `niets aan de hand') zijn beantwoord, maar toch ... er blijft een beeld hangen. Wordt `de soep echt zo heet gegeten'? Interviewer: Alfred Zebregs. Zie ook: .txt versie website Bart Jacobs.
19 juni 2004 - De oncontroleerbare druk op de knop - De Groene Amsterdammer
Verkiezingen in Nederland zijn vanaf nu oncontroleerbaar. De Ieren keurden de Nederlandse stemmachines af, maar de Tweede Kamer neemt genoegen met het antwoord van minister De Graaf: "Geloof me maar, die stemmachines werken". Bij de verkiezingen voor het Europese parlement was Amsterdam de laatste stad van Nederland waar de stemmer nog een rood potlood hanteerde. Maar ook de hoofdstad is om.
18 juni 2004 - Europese Verkiezingen: 4871 stemmen per internet - Netkwesties
Eenderde van de Nederlandse kiezers in het buitenland stemde via internet voor het Europees Parlement. Een primeurtje voor Nederland, maar de kosten waren torenhoog. De stemming zou zonder technisch falen zijn verlopen. De broncode wordt openbaar.
mei 2004 - Pdf icon.png De betrouwbaarheid van stemmachines en kiezen op afstand - Burgerzaken & Recht, nr. 5, mei 2004
Professor Bart Jacobs hield een 'prikkelend betoog' tijdens een congres voor burgerzaken. In dit verslag worden de belangrijkste argumenten aangestipt.
22 mei 2004 - Peter Klerks: willen wij stemcomputers? Stembus of Black Box - PvdA Amsterdam
Het College stelt voor om structureel 400.000 Euro per jaar te investeren in de aanschaf van stemcomputers. De vraag is of -bij alle bezuinigingen- de Amsterdammer hier op zit te wachten? Er zijn kort gezegd drie argumenten voor elektronisch stemmen: (1) de uitslag is circa drie uur sneller bekend; (2) minder mensen hoeven te tellen; (3) het bespaart papier. Er zijn evenwel ook belangrijke argumenten tégen stemcomputers[...].
14 mei 2004 - Stemmachines betrouwbaar - Computable
De Nederlandse regering wijst kritiek op stemcomputers van de hand. Uitgebreide testen en toezicht op de apparatuur in stemlokalen zouden geknoei met verkiezingsuitslagen onmogelijk maken.
13 mei 2004 - Stemmachine niet overal geliefd - De Volkskrant
Terwijl Nederland al werkt aan stemmen via internet, moet Ierland het bij de Europese verkiezingen doen met het ouderwetse biljet. De Nederlandse stemcomputers blijven in de kast.
11 mei 2004 - Speaker.png Radio discussie met Peter Knoppers en Johanna Boogerd (Europarlement voor D66) - TROS radio online
Aanleiding is het Internet stemmen voor Nederlanders in het buitenland voor de Europarlement verkiezingen van 2004.
4 mei 2004 - Ierland keurt Nederlandse stemmachines af - Bits of Freedom
Minister De Graaf vindt de stemmachines in Nederland betrouwbaar. De ierse overheid heeft echter besloten om de introductie van Nederlandse stemmachines voor de Europese verkiezingen op het laatste moment af te lasten, omdat een nauwkeurige en betrouwbare uitslag niet gegarandeerd is.
29 april 2004 - Kamervragen over de betrouwbaarheid van stemmachines - Tweede Kamer der Staten-Generaal
Kamervragen (ingezonden op 1 april 2004) naar aanleiding van onderzoek door het Iers-Britse bedrijf Zerflow naar stemmachines die ook in Nederland gebruikt worden.
26 april 2004 - Speaker.png Radio-interview met Peter Knoppers
Naar aanleiding van vragen over de betrouwbaarheid van stemcomputers door de SP in Tilburg.
26 april 2004 Maak stemmachines controleerbaar - Herbert Blankesteijn, De Volkskrant
"In Nederland is de software van de stemmachines geheim. Zulks is voorgeschreven door de Kiesraad. Het is vreemd dat niemand zich realiseert hoe vreemd dat is. Geen kiezer kan zich met eigen ogen overtuigen van de eerlijkheid van de stemprocedure. Je moet maar geloven dat je stem goed terecht komt. Anders gezegd: de kiezer moet aannemen dat door de overheid betaalde deskundigen hun werk goed hebben gedaan. Onafhankelijke controle ontbreekt."
24 april 2004 - Antwoorden op kamervragen over de betrouwbaarheid van stemmachines - MinBZK
Vragen van de leden Haverkamp en Spies (beiden CDA) aan de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties over de betrouwbaarheid van stemmachines. (Ingezonden 1 april 2004)
23 april 2004 - Internetverkiezing in juni kwetsbaar - Netkwesties
Kiesgerechtigden vanuit het buitenland kunnen stemmen via internet bij de Europese Verkiezingen in juni 2004. Binnenlandse Zaken vreest nu al een groot risico van vandalen. Echt veilig zou het niet zijn: "De cryptografische kant van dit systeem stelt bar weinig voor."
20 april 2004 - Stemcomputers gevaar voor verkiezingen? - D66, Den Haag
In een artikel in de Automatiseringsgids van 26 maart 2004 wordt verwezen naar mogelijke gebreken van stemmachines die in Nederland veel worden gebruikt. In Ierland is een discussie ontstaan over de betrouwbaarheid van de Nederlandse computers. Reden voor D66 om vragen te stellen aan het College.
16 april 2004 - Stemmachines Controversieel - Computable
De huidige stemmachines die bij Nederlandse verkiezingen gebruikt worden, zijn oncontroleerbaar. Het intellectueel eigendom op de software is in handen van de fabrikanten. Of de Nederlands stemmachines fouten bevat, is niet met zekerheid te zeggen. De leveranciers van de apparatuur – Sdu, Nedap, en Samson - hebben namelijk het intellectueel eigendom op de software. TNO heeft elke nieuwe versie van de gebruikte stemcomputers goedgekeurd. Deze rapporten of de softwarecode is met de Wet openbaarheid bestuur niet op te vragen, omdat de overheid het intellectueel eigendom op de systemen niet heeft. Door Sytse van der Schaaf.
9 april 2004 - Minister wil extra controle op stemmachines - Computable
De Ierse ophef over de stemmachines van de Nederlandse producent Nedap is overgeslagen naar ons land. De Tweede Kamer wil van minister Remkes weten of de Nederlandse stemmachines aan de wettelijke eisen voldoen. Door Sytse van der Schaaf
2 april 2004 - Risico op fraude is groot bij Nederlandse stemmachines - Parlement & Politiek
Ierland zal waarschijnlijk afzien van de aanschaf van het type stemmachines dat de Nederlandse stembureaus gebruiken. Ierse technici achten de kans op fraude te groot. Bron: Automatisering Gids, 26 maart 2004.
april 2004 - Pdf icon.png Risicoanalyse Kiezen op Afstand - Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Uitgebreide lijst van mogelijke aanvallen op systemen voor stemmen per telefoon of Internet voor Nederlanders in het buitenland. Net zo goed geldig als deze systemen voor binnenlands gebruik worden ingezet.

2003

18 september 2003 - Eerste Nederlandse proef met internetstemmen achter de rug - Netkwesties
Voor het eerst heeft de Nederlandse overheid een proef gehouden met stemmen via internet, twee weken geleden. Nederlanders in het buitenland moeten namelijk in 2004 voor de Europese Verkiezingen hun stem online kunnen uitbrengen. De uitkomsten van de proef zijn nog geheim, maar kritiek op het experiment zelf is er al.
1 augustus 2003 - Pdf icon.png Amerikaanse stemcomputers deugen niet - Automatisering Gids
Amerikaanse onderzoekers zijn zeer kritisch over de kwaliteit van stemcomputers van Diebold Election Systems, die volgens hen zijn gebruikt in Maryland, Georgia, Kansas en Californië. De onderzoekers stuitten bij toeval op een testversie van de broncode van de software van deze systemen en vonden diverse zwakheden.
19 mei 2003 - Veilig en democratisch - NRC Handelsblad
Interview met hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs over zijn inaugurale rede aan de Universiteit van Nijmegen. Interview door Marie-Jose Klaver.
9 maart 2003 – Stemmachines, een goed idee? - Breekpunt magazine
In de meeste plaatsen in Nederland wordt tegenwoordig met stemmachines gestemd. Dit heeft voordelen: de uitslag is sneller bekend, en het tellen vindt nauwkeuriger plaats omdat stemmachines geen vergissingen maken. Maar stemmachines hebben ook een significant nadeel: ze maken grootschalige manipulatie van de verkiezingsuitslag veel gemakkelijker. Door Niels Ferguson.
11 februari 2003 - Wanneer mogen wij eindelijk ook thuis stemmen? – Het Parool
Artikel door Boaz Gelbord, Information Security Consultant bij TNO Telecom en docent aan de Universiteit Leiden.
22 januari 2003 - Bestelwagen met stemmachines terecht - Volkskrant
De bestelwagen met elf stemmachines die dinsdagochtend in Utrecht werd gestolen, is terecht. Het voertuig is niet ver van de plek van de diefstal teruggevonden met alle machines er nog in. Alleen de autoradio is gestolen.

2002

17 mei 2002 - Pdf icon.png 'Soms is het beter om papier te gebruiken' - Automatisering Gids
Nederland zakt op de ranglijst voor elektronische overheden van de zevende naar een elfde plaats. Is dat erg? Wat kan er aan gedaan worden? Op een vorige week gehouden EPN-conferentie zochten deskundigen het antwoord.
17 mei 2002 - Pdf icon.png Echt kiezen - Automatisering Gids
Kiezen op afstand heeft een groot maatschappelijk draagvlak, constateerden EPN en Cap Gemini Ernst & Young onlangs. Voornaamste argument vóór stemmen over Internet is het gemak. Dat zou tot een hogere opkomst leiden. Bij gemeenteraadsverkiezingen in Engeland bleek het effect van online mogen stemmen onlangs marginaal.
10 mei 2002 - Pdf icon.png Kiezer moet nog steeds naar het stembureau - Automatisering Gids
"Kiezen op afstand, dichterbij dan u denkt" is de titel van een rapport van EPN en CGE&Y. In februari besloot het ministerie echter een pilot voor online stemmen via verkiezingszuilen in 2003 te bevriezen.
10 februari 2002 - Stemmachines? Niet Doen! - TU Delft
In dit document probeert stemcomputer-expert Peter Knoppers duidelijk te maken waarom het gebruik van (op computer gebaseerde) stemmachines, zoals in Nederland steeds gebruikelijker, een ongewenste ontwikkeling is.
1 februari 2002 - Pdf icon.png Elektronisch stemmen is strijdig met de grondwet - Automatisering Gids opinie
In Automatisering Gids van 11 januari jongstleden stelt Peter van der Wel dat de invoering van elektronisch stemmen in Nederland onafwendbaar is en dat de bezwaren slechts koudwatervrees zijn. De negatieve kritiek vergelijkt hij met soortgelijke kritiek tijdens de doorbraak van telegrafie in 1838. Als iemand de fundamenten van onze democratie vergelijkt met een telegraaflijn, dan is juist extra waakzaamheid geboden vindt Lucas Kruijswijk.
11 januari 2002 - Pdf icon.png "Engelsen stemmen als eersten online" - Automatisering Gids
Als het aan Robin Cook, voorzitter van de House of Commons, ligt zullen Engelse staatsburgers als eersten op Internet hun stem gaan uitbrengen tijdens parlementsverkiezingen. De voorzitter van de Britse pendant van de Tweede Kamer zegt dat in The Guardian.

2001

7 april 2001 - Pdf icon.png Stemmen per Internet - NRC opinie
Twee korte reakties op stuk van 23 maart, één van Peter van der Wel van EPN, de ander van Arjen Nijeboer, coördinator Referendum Platform.
23 maart 2001 - Pdf icon.png Stemmen per Internet is onzin - NRC opinie
Democratie is ingewikkeld, behalve voor het Electronic Highway Platform Nederland (EPN) en een aantal Kamerleden. Het platform voorspelt dat de mogelijkheid om bij verkiezingen via Internet te stemmen tot een hogere opkomst leidt. Voor de Tweede Kamerleden Bakker (D66) en Voûte (VVD) is dat de reden om het stemmen via Internet zo snel mogelijk in te voeren. VVD-Europarlementariër Plooij heeft zich zelfs al gevleid met de gedachte dat de Europese verkiezingen in 2004 grotendeels via het Internet zullen verlopen. Hopelijk hebben ze er gewoon nog niet lang genoeg over nagedacht, want deze standpunten verraden een onthutsend gebrek aan democratisch besef. - Door Jörgen Svensson en Kees Aarts
23 maart 2001 - Pdf icon.png Kwart Tweede Kamerleden voor stemmen op Internet - Automatisering Gids
Ruim een kwart (27 procent) van de Tweede Kamerleden is voor stemmen via Internet, zo blijkt uit een peiling van Electronic highway Platform Nederland (EPN).
9 maart 2001 - Pdf icon.png Online stemmen is nog riskant - Automatisering Gids
Stemmen via Internet debuteert mogelijk tijdens Provinciale Statenverkiezingen in 2003 - Volgens een onderzoek van het Amerikaanse Internet Policy Institute (IPI) vormt stemmen via Internet vanuit huis of kantoor een serieuze bedreiging voor eerlijke verkiezingen.
2 maart 2001 - Pdf icon.png Stemmen per Internet
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar zullen de inwoners van Tallinn, de hoofdstad van Estland, hun stem per Internet uit kunnen brengen.

2000

16 november 2000 - STEMMEN VIA INTERNET REMEDIE TEGEN VERKIEZINGSCHAOS? - www.netkwesties.nl
De Amerikaanse verkiezingen zijn uitgelopen op een chaos. Nog steeds is Florida bezig met stembiljetten tellen. Is e-voting dé oplossing? Een overzicht van Amerikaanse en Europese ontwikkelingen.
30 mei 2000 - Pdf icon.png Virtueel stemmen is weggegooid geld - NRC opinie
Minister van Boxtel wil flink investeren in stemmen per Internet. Nederland zou hiermee zelfs in de wereld voorop kunnen lopen. Dat is overbodige moeite, meent Ernst Bouwes.(ingekorte) html-versie

1999

25 november 1999 - Pdf icon.png Stemmen op de dag van de democratie
De dag dat er Tweede-Kamerverkiezingen worden gehouden zou de 'dag van de democratie' moeten zijn, waarop iedereen vrij is. Minister Peper (Binnenlandse Zaken) vindt dat idee van SP-kamerlid Kant op zijn minst bespreekbaar [...]
5 november 1999 - Pdf icon.png PvdA pleit voor stemmen via Internet
"Als je via Internet je vakantie kunt boeken of een ons rookvlees kunt bestellen, moet je ook via Internet kunnen stemmen." Met die gevleugelde woorden heeft Marja Wagenaar, lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid, op het stadhuis van Den Haag het startsein gegeven voor de campagne Elektronisch Stemmen.
14 september 1999 - Pdf icon.png Electronisch stemmen is leuk en leerzaam - NRC opiniestuk
Stemmen op afstand, met de telefoon vanaf de sofa of via de computer op het werk, klinkt zo aantrekkelijk dat bijna iedereen er in eerste instantie voor is. Het is gemakkelijk en 'echt van deze tijd'. Het is dan ook niet vreemd dat politci, wetenschappers en instituten serieus de mogelijkheden van electronisch stemmen willen uitproberen. Het zou wel vreemd zijn als, zoals Kees Aarts in deze krant (2 september) suggereerde, ze zich 'kritiekloos' in de lobby voor stemmen via Internet en telefoon zouden hebben gestort. Dat is geenzins het geval. - Door Steven Lenos
2 september 1999 - Pdf icon.png Stemmen met de thuispc kan, maar moet het ook? - NRC opiniestuk
In het artikel 'computer brengt stemhokje bij kiezer thuis' (NRC, 18 augustus) wordt melding gemaakt van een 'krachtige lobby' van een groep bedrijven, organisaties, politici en bestuurskundigen. Hun doel is: mogelijk maken dat in de toekomst burgers kunnen stemmen via de 'electronische snelweg' - Door Kees Aarts
18 augustus 1999 - Computer brengt stemhokje bij kiezer thuis - NRC
Een groep organisaties, vereniging in het Platform Elektronisch Stemmen(PELS), richtte zich gisteren met dit pleidooi tot de overheid. Het platform is een initiatief van uiteenlopende organisaties als Koninklijke KPN, het Elektronic Highway Platform Nederland en het Instituut voor publiek en politiek. De lobbygroep heeft de steun van politici als de Tweede-Kamerleden Voûte (VVD) en Van Zuijlen (PvdA) en de bestuurskundigen Tops (Tilburg) en Derksen (WRR).
18 augustus 1999 - Stemmen moet kunnen, zelfs vanaf de WC - Webwereld
Het PELS presenteerde zich gisteren in het parlementaire perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. In de organisatie zijn het Instituut voor Publiek en Politiek, het Electronic-Highway Platform Nederland, KPN Telecom en het blad Binnenlands Bestuur vertegenwoordigd.
9 juli 1999 - Pdf icon.png IBM ziet brood in de politiek - Automatisering Gids
In navolging van het bedrijfsleven zal ook de politiek zich op het Internet storten. Die hoop spreekt IBM uit op basis van een rondvraag onder Europese volksvertegenwoordigers.
12 maart 1999 - Pdf icon.png Kan stemmen op afstand aantal kiezers vergroten? - Automatisering Gids
De opkomst voor de verkiezingen van de provinciale staten was historisch laag. Zou stemmen via Internet het aantal kiezers kunnen vergroten?
4 maart 1999 - Pdf icon.png Weinig problemen met stemmachine
Er zijn gisteren overdag weinig problemen geweest met de stemcomputers. Het bedrijf Nedap uit Groenlo, dat 5700 machines had ingezet, meldt dat er vijftien storingen waren.

1998

19 mei 1998 - Voorkeur voor nr. 31 - NRC Handelsblad
Van een transactie met zijn pinpas krijgt de moderne consument desgewenst nog tenminste een bonnetje. Zijn stem is zelfs geen printje waard. Te omslachtig, heet het. Dat miskent toch de betekenis van verkiezingen voor het draagvlak niet alleen van de democratie, maar ook van de informatiemaatschappij.
19 mei 1998 - Pdf icon.png Met potlood en computer - NRC Handelsblad
Telfouten die in de haast van de verkiezingsavond waren gemaakt, konden zonder schaamte worden hersteld. Nu wordt er van de burger verwacht dat hij de technicus gelooft. Dat is niet alleen teveel gevraagd, het is vanuit democratisch oogpunt volstrekt onaanvaardbaar: het volk, niet de computer is soeverein. Het moet mogelijk zijn een bevredigende oplossing te vinden met behoud van de belangrijke voordelen van de gecomputeriseerde stemming [...] Door Anton van Hooff
16 mei 1998 - Directeur Nedap over kritiek op stemcomputers - Gelderlander
Met de stemcomputer is niets mis. Als die niet het gewenste resultaat levert, ligt dat aan de organisatie eromheen. Aan de mens dus. Zo reageert A. Westendorp, directeur van Nedap, op alle kritiek die de laatste dagen op zijn stemcomputer is afgegeven.
15 mei 1998 - Commissievoorzitter noemt geschuif met zetels zeer betreurenswaardig - Trouw
"Bij het stemmen op papier is hertelling mogelijk, maar met de computer niet. Dat zijn nou de zegeningen van het computertijdperk', zei Vincent van der Burg, voorzitter van de commissie. "Maar technisch moet het mogelijk zijn om een computer de uitgebrachte stemmen voor hertelling te laten oproepen. Er zal een ander type stemcomputer moeten komen dan we nu hebben, een die dat wel kan.'
14 mei 1998 - Pdf icon.png Kamer buigt zich over stemcomputer - NRC Handelsblad
Van der Burg verwacht dat de commissie zich zeker ook "over de zegeningen van de stemcomputer zal buigen". Zo is de parlementariër verbaasd over het "wonderbaarlijke aantal voorkeursstemmen dat de nummers 31 van diverse lijsten op de stemcomputer" de afgelopen verkiezingen hebben gehaald.
13 mei 1998 - Pdf icon.png Uitslag stemming per computer is oncontroleerbaar - NRC Handelsblad
Er bestaat geen zekerheid over de vraag f de uitslag van de Kamerverkiezingen zoals de Kiesraad die begin van deze week heeft vastgesteld, daadwerkelijk de goede uitslag is. Achteraf is niet na te gaan of één of meer van de stemcomputers waarmee 80 procent van de stemmen wordt geteld, een fout hebben gemaakt bij het registreren van de stem van de kiezer.
13 mei 1998 - Nummer 31 profiteert het meest van stemcomputers - Leeuwarder Courant
De nummers 31 op de verkiezingslijsten van de grote partijen hebben het goed gedaan 6 mei. Zij behaalden opvallend veel voorkeurstemmen. Meer dan ze, gezien hun bekendheid en stand op de lijst, mochten verwachten.
9 mei 1998 - Centrumdemocraten woedend na nederlaag - NRC Handelsblad
De Centrumdemocraten verdwijnen uit de Kamer. Partijleider Janmaat wijt het verlies aan een vijandige pers en gemanipuleerde stemmachines.
8 mei 1998 - Stemuitslag in Tilburg verhaspeld - Brabants Dagblad
In de voorlopige uitslag van de Tweede-Kamerverkiezingen in Tilburg zijn 1450 stemmen verkeerd toebedeeld. De VVD kreeg 700 stemmen te weinig, D66, PvdA en CDA werden respectievelijk 300, 200 en 250 stemmen te rijk.
7 mei 1998 - 'Wat kost nou zo'n moderne stemmachine?' - Leeuwarder Courant
,,Er is iets fout gegaan, bevestigt ook begeleidster D. Bergsma, bij Buitenlandse Zaken werkzaam op de afdeling die zich bezighoudt met de OVSE, de internationale organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa. Ze doelt op het programma dat haar groep zou krijgen voorgeschoteld.
6 mei 1998 - Stemmen in de wasmachine - Webwereld
In ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenten (325) staan stemcomputers opgesteld. Zeker na de problemen met deze apparaten en de gegevensverwerking na sluiting van de stembureaus in bijvoorbeeld Amsterdam en Nijmegen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 4 maart worden de stemmachines door sommigen met argusogen bekeken.
6 mei 1998 - Whizzkids maken geen kans bij stemcomputer - Volkskrant
De stemcomputer roept discussie op. Bij een kleine technische hapering of een onwelgevallige verkiezingsuitslag klinkt al snel gemor: is de elektronische apparatuur die vandaag in 80 procent van de stemlokalen wordt gebruikt, wel te vertrouwen?
5 mei 1998 - Computers aangepast om stemmen te tellen - NRC Handelsblad
In Amsterdam en Den Haag zijn voor de Tweede-Kamerverkiezingen van morgen de computersystemen aangepast om de stemmen te tellen.
5 mei 1998 - Stemmen per computer: 'Blijf van de knoppen af!' - Trouw
Bij stemmen met een machine van Nedap (in 320 gemeenten) of Imtech (58), neemt hij in plaats daarvan een geheugenkaart mee: een computeronderdeel waarin tijdens het stemmen alle gegevens zijn vastgelegd. En bij stemmen op een PC van het bedrijf VUGA, zoals in maart voor het eerst in vier gemeenten gebeurde, is het een gewone floppy disk.
4 mei 1998 - 'Als er te veel partijen komen, is stemmachine te klein' - Volkskrant
Een proefverkiezing begin april in Goes moest eraan te pas komen om de problemen met de computer onder de knie te krijgen. Woensdag zit er een helpdesk van de VUGA. Volgens directeur WIM IMMINK gaat er dit keer niks mis. 'Maar er kan natuurlijk alijd een stroomstoring optreden.'
25 april 1998 - Kleur bekennen aan de computer - Brabants Dagblad
De stemcomputer is volgens Immink fraudebestendig. Het is een van de punten waarop TNO de apparatuur heeft getest. Het inbrengen van een modem of het maken van een externe verbinding is wettelijk verboden.
22 april 1998 - Zelfs de stemcomputer zou het moeten doen - ANP
Alleen het stemmen met potlood en papier ging bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart traag maar probleemloos. Hoewel, toen in Amsterdam de resultaten van de met de hand getelde stembiljetten in de computer moesten worden gestopt, ging het ook daar mis.
17 maart 1998 - Goes verkiest rood potlood boven stemcomputer - ANP
Inwoners van Goes stemmen bij de Kamerverkiezingen op 6 mei weer met het oude vertrouwde rode potlood. De achttien stemcomputers die de gemeente onlangs voor 160.000 gulden kocht, blijven voorlopig in de kast.
14 maart 1998 - Pdf icon.png M'n potlood terug! - NRC
Was dat lachen vorige week, om die boze burgemeester Pattijn van Amsterdam, die maar geen verkiezingsuitslagen kreeg. En het werd helemaal gieren toen bleek dat er maar één man was die de boel aan de praat kon krijgen, en dat die 'of all places' in de sauna zat! Geen soap-scenarist die het durft te bedenken. Maar eigenlijk viel er niets te lachen. Flinke aantallen stemmen waren onleesbaar, zoek. Dat is iets dat in een volwassen democratie absoluut onmogelijk hoort te zijn.
13 maart 1998 - Pdf icon.png Verkiezingen brengen zwakte IT aan het licht - Automatisering Gids
Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorige week liet een aantal computersystemen het afweten. "Kleinigheden" aldus de betrokken gemeenten en hun leveranciers. Maar de IT werkte gewoon niet.
11 maart 1998 - Pdf icon.png Stemcomputers falen - Technisch weekblad
Amsterdam - Alle problemen die met automatisering gepaard gaan - gebrekkige organisatie, gebrek aan deskundigheid, falende techniek - hebben zich ook voorgedaan tijdens de gemeenteraadsverkiezingen vorige week woensdag.
6 maart 1998 - Den Haag onderzoekt problemen, Amsterdam onderhandelt over schadevergoeding - Trouw
Het computerbedrijf Civility verklaarde zich gisteren bereid de gemeente Amsterdam, waar het tot half een duurde voordat de definitieve uitslag beschikbaar was, financiele compensatie te geven. Over de hoogte van het bedrag voert het bedrijf binnenkort overleg met de gemeente.
6 maart 1998 - Stemcomputers met kinderziekten - Brabants Dagblad
Falende techniek leidt tot nachtwerk bij gemeenteraadsverkiezingen. Vier gemeenten experimenteerden woensdag met een nieuwe generatie stemcomputers, one-touch-screens genoemd. De ervaringen lopen sterk uiteen.
6 maart 1998 - Nedap Groenlo tevreden functioneren stemmmachines - Gelderlander
Perikelen waren er ook in de grote steden, waar door een computerstoring de uitslagen pas heel laat zijn meegerekend. Maar ook daar gaat Nedap vrijuit. In Amsterdam werd niet met stemcomputers gewerkt, daar werden de problemen veroorzaakt door het niet functionerende systeem waarin de stemmen opgeteld hadden moeten worden.
6 maart 1998 - Organisatie rond stemcomputer in hofstad faalde - Het Financieele Dagblad
Onhandig omspringen met stemcomputers heeft ertoe geleid dat Den Haag tot diep in de nacht heeft moeten wachten op de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen.
6 maart 1998 - Pdf icon.png Compensatie trage computer - NRC Handelsblad
Het computerbedrijf Civility is bereid de gemeente Amsterdam financiële compensatie te geven voor de computerproblemen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen.
5 maart 1998 - Pdf icon.png Veel vertraging bij tellen - NRC Handelsblad
In een aantal plaatsen lieten de computers het gisteravond afweten. Onwennigheid of eigenwijsheid?
5 maart 1998 - Pdf icon.png Extreem-rechts zo goed als weggevaagd - NRC Handelsblad
5 maart 1998 - Pdf icon.png Computerproblemen - NRC Handelsblad
Nijmegen - Een haperend computersysteem heeft de telling in Nijmegen belemmerd. Halverwege de avond was nog niet de helft van de stemmen geteld.
Extreem rechts is bij de verkiezingen gisteren vrijwel weggevaagd uit de gemeenteraden. Van de 87 raadszetels die door extreem-rechtse partijen werden bezet, zijn er gisteren nog slechts twee over.
5 maart 1998 - Pdf icon.png Stroomstoring - NRC Handelsblad
Utrecht - Elf stembureaus in Vleuten-De Meern en Harmelen hebben ruim een uur zonder stroom gezeten door een storing die het westelijk deel van Utrecht trof.
5 maart 1998 - Pdf icon.png De computer is down, D66 ook - NRC Handelsblad
Amsterdam maakt een ruk naar links, had last van computerstoringen en noteerde de laagste opkomst van alle gemeenten.
4 maart 1998 - Pdf icon.png Kiezers brengen hun stem uit - NRC Handelsblad
Grote foto van een Nedap in Winssum.
4 maart 1998 - Nieuwe kiesmethode met touch screen valt in goede aarde - ANP
Ambtenaren van de kiesraad van het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn enthousiast over de klantvriendelijkheid van de nieuwe ,,touch screen stemcomputers van de gemeente Gorinchem.
11 februari 1998 - Amsterdam start volgend jaar met elektronisch stemmen - ANP
De hoofdstad start naar verwachting volgend jaar bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten een proef met stemcomputers.
24 januari 1998 - 'Je moet er echt met je hand naar toe'; De knop blanco: het geweten van de stemmachine - Rijn en Gouwe
De meest intrigerende knop op de stemmachine is die met het opschrift Blanco. Waarom zou een stemgerechtigde burger van huis gaan om op die knop te drukken, terwijl hij ook door thuis te blijven kan uitdrukken dat hij geen van de kandidaten wenst te steunen?

1997

29 november 1997 - Computer weerhoudt veel ouderen van gang naar stemlokaal - ANP
Dezelfde kritiek valt op meer plaatsen in Drenthe te beluisteren. De lage opkomst is voor een deel te wijten aan de angst voor de computer waarmee in veel plaatsen voor het eerst wordt gestemd, zeggen medewerkers van verschillende stembureau's. Ze wijzen erop dat vooral ouderen het laten afweten.
10 juni 1997 - Nedap ontwikkelt mobiel stemcomputer - Gelderlander
Met vier verkiezingen in de komende twee jaar zit het met de stemcomputer van Nedap wel snor. De vraag naar het veel tijd en handelingen besparende apparaat is zodanig, dat het Groenlose bedrijf voor de productie van de apparaten een aparte bedrijfshal in Winterswijk heeft afgehuurd.
12 maart 1997 - Reportage permanente tentoonstelling Nedap Groenlo - Gelderlander
Ook de bekendere producten van later datum hebben een plek in de vitrine gekregen. Zo zijn er behalve wasmachine- en schakelklokken en een van de eerste stemmachines ook allerlei diefstalbeveiligingen, herkennings- en veecodesystemen te zien.
3 februari 1997 - Machines voor het stemmen gewijzigd - NRC Handelsblad
De elektronische stemmachines die worden gebruikt bij verkiezingen worden gewijzigd. Dat heeft het kabinet vrijdag besloten.

1996

6 november 1996 - Breda: minder stemlokalen tijdens verkiezingen - De Stem
De oorzaak zit hem in het feit dat Breda, ook organisator van de verkiezingen van 27 november voor de nieuwe plaatsen in Groot Breda, stemmachines gebruikt en geen stembiljetten. Stemmachines kunnen meer stemmers per stembureau verwerken dan stemlokalen waar het op de traditionele manier gebeurt: met het rode potlood.
18 september 1996 - Stemcomputers lopen schade op door lekkage - De Stem
De machines staan opgeslagen in de loods van een aannemersbedrijf in Heusdenhout. Daar ontstond onlangs bij een zware regenbui een lekkage in het dak. Hierdoor liepen dertien stemcomputers waterschade op.

1995

27 november 1995 - Gemeenten werken zonder stemcomputers bij gemeenteraadsverkiezingen - Brabants Dagblad
Per stembureau - Gestel heeft evenals Haaren nog geen stemcomputers - moet van alle 182 kandidaten ingevuld worden hoeveel stemmen ze hebben gehaald. "Ook als ze er nul hebben", vult Van der Linden aan. "En dat doen we twee keer. Als extra veiligheid."
12 juli 1995 - PvdA'er: blanco-stemmer serieuzer nemen dan krasser - NRC Handelsblad
Blanco stemmen moeten weer apart worden geregistreerd en niet op een hoop worden gegooid met andere ongeldige stemmen, zoals sinds 1989 gebeurt.
19 mei 1995 - Stemming vanaf 1998 elektronisch - Parool
Amsterdam stemt vanaf 1998 zo goed als zeker elektronisch. Dat gebeurt echter niet met kostbare stemmachines, maar met personal computers die in de meeste gebouwen al voor het normale werk in gebruik zijn.
19 april 1995 - Geen herstemming PS Noord-Brabant - Algemeen Dagblad
Inwoners van enkele stemdistricten in Waalre en Tilburg hoeven niet opnieuw naar de stembus. De Raad van State wees een verzoek van D66 daartoe af.
22 maart 1995 - Onregelmatigheden bij statenverkiezingen; D66 vraagt herstemming - De Stem
D66 vindt dat ongeveer 2800 kiezers in Waalre en 700 kiezers in Tilburg opnieuw naar de stembus moeten om Provinciale Staten van Brabant te kiezen. Haperende stemmachines hebben in deze gemeenten volgens de democraten op 8 maart voor een onregelmatig verloop van de verkiezingen gezorgd.
9 maart 1995 - Belgische manier van kiezen uitgeprobeerd in Nederland Proef met 'getrapt' stemmen in Helmond - Eindhovens Dagblad
Bij de nieuwe manier van stemmen moeten de stemgerechtigden op de computer eerst de partij van hun gading kiezen. Vervolgens kunnen ze hun stem uitbrengen op een van de kandidaten van die partij. De informatie wordt opgeslagen in de magnetische strip van een pasje, dat in een soort stembus verdwijnt, waarin alle gegevens verwerkt worden. Aan het eind van de stemming komt de einduitslag uit die bus gerold.
8 maart 1995 - Meeste kiezers stemmen per computer - Volkskrant
Van de kiezers die vandaag naar de negenduizend stembureaus gaan, zal ongeveer 60 procent zijn stem met behulp van een stemcomputer uitbrengen. Dat gebeurt in eenderde van het totale aantal, ongeveer drieduizend stembureaus.

1994

4 mei 1994 - Het rode potlood heeft zijn langste tijd gehad - Algemeen Dagblad
Hij schat dat gisteren meer dan 6 miljoen van de 11 miljoen kiesgerechtigden elektronisch stemden. "Dat is een forse toename in vergelijking met vorige jaren. Ik verwacht dat in 2000 stemmen met het rode potlood tot het verleden behoort.'
3 mei 1994 - De stemcomputer maakt nerveus: kiezer vergeet stok - NRC Handelsblad
De gemeente had een stemcomputer ter beschikking gesteld om de ouderen alvast te laten wennen aan het bedieningspaneel. "Maar in het echt is het toch anders. Ik hoop dat de juiste persoon mijn stem heeft gekregen."
22 maart 1994 - Twee stemmachines oplossing voor plaatsgebrek door vele partijen - ANP
Het aan elkaar koppelen van twee oude stemmachines is mogelijk de oplossing voor het probleem dat niet alle partijen die aan de Tweede Kamer-verkiezingen deelnemen, op de oude stemmachines passen. Op dit moment onderzoekt TNO of dit technisch mogelijk is. De Kiesraad en het ministerie van binnenlandse zaken kijken of het niet in strijd is met de Kieswet.
16 maart 1994 - Te veel nieuwe partijen voor stemmachines - NRC Handelsblad
Een groot aantal gemeenten kan bij de Kamerverkiezingen van 3 mei niet meer gebruik maken van hun stemmachines. Oorzaak is het grote aantal partijen dat aan de verkiezingen deelneemt.
3 maart 1994 - De zenuwen van 'supereenvoudige' stemcomputer - Trouw
Volgens Haleber, wiens Groenlose bedrijf intussen zo'n tweeduizend stemmachines heeft verkocht, "mag er absoluut niets fout gaan.' Zo heeft de computer een jas van (door TNO geteste) kunststoffen aan die statische elektriciteit tegenhoudt. Want niet alleen kan een mens een schokje van allerhande apparatuur krijgen, ook kan hij een elektronisch apparaat een schok toedienen, waardoor het ding ontregeld zou kunnen worden. Een serieus mankement moet haast onmogelijk zijn.
3 maart 1994 - Filevorming in Uden door storing stemcomputers - Brabants Dagblad
De optie dat de weigering van de computers iets te maken kan hebben met een heimelijk ingebracht virus, wuift Lokhorst van de hand. "TNO heeft de apparatuur ettelijke malen getest op basis van de strengste militaire eisen. Uitgangspunt is dat er geen enkele stem verloren mag gaan."
2 maart 1994 - De gemeentebode stemde voor iedereen - Brabants Dagblad
"Er waren zoveel mensen die niet begrepen hoe de stemmachine werkte, dat de gemeentebode er maar bij bleef staan. 'Zegt u het maar', klonk het dan. Hij heeft uren staan stemmen". Het was 23 maart 1966, en in de gemeente Maasdriel was K. van den Bosch, destijds hoofd van het bevolkingsregister, bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten aanwezig in een van de zes stemlokalen. Terwijl nu de helft van de Nederlandse stemgerechtigden elektronisch stemt, waren de mechanische stemmachines in Maasdriel destijds een primeur.
1 maart 1994 - Een rode knop, dat is het verschil - Algemeen Dagblad
Het is absoluut onmogelijk te frauderen, beklemtoont Haleber. Na elke stem moet de voorzitter persoonlijk op een knop drukken voordat de volgende kiezer zijn stem kan uitbrengen. "Zelfs al zou de voorzitter omkoopbaar zijn, hij moet 's avonds in de machine evenveel stemmen hebben als hij oproepkaarten op zijn tafel heeft liggen. Dus is het uitgesloten dat iemand twee keer kan stemmen."
22 februari 1994 - Oprukkende stemmachine verdringt rode potlood - ANP
"Het systeem is absoluut waterdicht", zegt J. Appij, onderzoeksmedewerker bij TNO in Delft. Dit instituut onderwerpt alle stemmachines aan een strenge keuring voordat ze op de markt mogen verschijnen. Daarbij wordt vooral gelet op gebruikersvriendelijkheid en betrouwbaarheid. Dubbel stemmen is onmogelijk, want voor elke stemming moet het stembureau de computer vrijgeven.
9 februari 1994 - Meer winst en verhoging dividend Nedap - ANP
In de produktgroep Specials steeg de omzet sterk, vooral doordat de verkoop van stemcomputers in het twee halfjaar flink toenam. Ook de verkoop van anti-winkeldiefstalsystemen werd weer uitgebreid. De veecodebeheerssystemen herstelden zich van het slechte jaar 1992.
2 februari 1994 - Verkiezingen: Kiezers en stemcomputers - Brabants Dagblad
"Het apparaat werkt vrij simpel, je hoeft alleen een knop in te drukken en zelfs als je het verkeerd doet kun je nog corrigeren. Maar je moet met voorlichting voorkomen dat mensen schroom hebben om te gaan stemmen, omdat ze het idee hebben dat ze de machine niet snappen."
2 februari 1994 - Stemcomputer - Brabants Dagblad
Mevrouw Adrienne Korzilius is het met haar eens: "Het is een goede verbetering. En geen fraude meer."

1993

28 oktober 1993 - Commissie voor aanschaf stemmachines; Fabrikant geeft demonstratie - Rijn en Gouwe
De commissie algemeen bestuurlijke zaken kreeg gisteravond een demonstratie te zien van de elektronische stemmachine. Het is de bedoeling dat Harmelen op korte termijn vier van dergelijke machines aanschaft.
15 oktober 1993 - B en W willen stemmachines aanschaffen - Rijn en Gouwe
Tot voor kort stemden de Harmelense kiezers nog met pen en papier. "De stemmachines nemen een hoop werk weg. De stemmen worden automatisch geteld in plaats van met de hand. Het enige wat we moeten doen is op de totaalknop drukken".
1 september 1993 - Kiezers stemmen elektronisch - Rijn en Gouwe
Het is niet alleen voor de kiezer eenvoudiger geworden, maar vooral voor de mensen die na zeven uur de stemmen moesten gaan tellen. Een handig apparaatje zorgt ervoor dat alle stemmen in de dertien gemeentedistricten er keurig op partij gesorteerd uit rollen.
11 juni 1993 - Stemmen per computer - De Dordtenaar
In de rij van meer dan honderd gemeenten in ons land die voor de verkiezingen gebruik maken van stemmachines, voegt zich binnenkort ook Papendrecht.
9 juni 1993 - Geautomatiseerd stemmen; Gemeente heeft belangstelling voor computer - Rijn en Gouwe
B en W van Gouda willen op korte termijn zogenaamde stemcomputers aanschaffen. "De apparaten kunnen alleen gebruikt worden bij verkiezingen maar bieden dus zeker mogelijkheden. Ze kunnen bijvoorbeeld ook geleend worden door scholen bij verkiezingen voor de medezeggenschapsraad".


  • 1993-2005
Wij