Personal tools

Nieuwsbrief Nr. 23 - 8 maart 2007

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Nedap/Groenendaal software opnieuw niet getest

Twee dagen voor de verkiezingen, op 5 maart, publiceerde BZK in de Staatscourant de goedkeuring voor de Nedap stemcomputers. Uit de goedkeuring valt op te maken dat er niets aan de Nedap stemcomputers is gewijzigd sinds de verkiezingen voor de Tweede Kamer. De software versies voor de stemcomputers zijn identiek. Toch was er een nieuwe goedkeuring noodzakelijk. De vorige goedkeuring, van 20 november 2006, was namelijk eenmalig en uitsluitend geldig voor de Tweede Kamer verkiezingen. In het verleden was het de gewoonte om goedkeuringen voor onbeperkte tijd af te geven maar voorafgaand aan de Tweede Kamer verkiezingen werd dat beleid gewijzigd. Eenmalige goedkeuringen hebben duidelijke voordelen voor BZK. De minister krijgt meer grip op de fabrikant en een eventueel bezwaar tegen de goedkeuring (via het bestuursrecht) werkt niet meer door naar de toekomst. Immers de eenmalige goedkeuring wordt toch pas twee dagen voor de verkiezing gepubliceerd en is enkele dagen later alweer zonder waarde.

Toch is er met de goedkeuring voor de PS verkiezingen iets raars aan de hand. De goedkeuring blijkt namelijk helemaal niet gebaseerd op een nieuw onderzoek van Brightsight, de keuringsinstelling voor stemcomputers. Uit niets blijkt dat Brightsight naar de Nedap stemcomputers heeft gekeken. De goedkeuring is gebaseerd op: "de verklaring van Brightsight te Delft van 8 november 2006, kenmerk 06-LTR-316 en het rapport van Brightsight te Delft van 8 november 2006, kenmerk 06-RPT-158". Dat zijn dezelfde stukken waarop de goedkeuring van voor de Tweede Kamerverkiezing was gebaseerd.

Minister Nicolaï had echter toegezegd dat de Nedap stemcomputer deze keer getest zouden worden met inbegrip van de geheugenmodules met daarin de kandidaatlijsten voor de PS verkiezingen. Nicolaï deed deze toezegging op 1 februari 2007, in afschrift naar de Tweede Kamer (2006-2007, 30800 VII, nr. 36), nadat "Wij vertrouwen stemcomputers niet" de minister erop had gewezen dat de ISS software van Nedap/Groenendaal nog nooit getest is. De minister erkende dus het probleem en kondigde een oplossing aan. Naar nu blijkt heeft de minister de test niet laten uitvoeren, althans de goedkeuring van de stemcomputers is gebaseerd op oude rapporten.

Tijdens het Algemeen Overleg met de vaste commissie voor BZK op 8 februari 2007 stelde de minister nog duidelijker dat de software nog nooit is getest en dat dit inderdaad niet goed is. "De minister erkent dat het testen en goedkeuren van de software waarmee de stemgeheugens worden geprogrammeerd geen onderdeel uitmaakt van de formele keuring van de stemmachines. Dat is inderdaad een hiaat in de hele procedure. Aan de commissie-Korthals Altes is dan ook gevraagd om ervoor te zorgen dat er een dekkend systeem komt voor het testen en goedkeuren van die software. Er is echter geen reden tot zorg, omdat er geen enkele aanwijzing is dat er eerder iets mis is gegaan met de software."

"Wij vertrouwen stemcomputers niet" is bijzonder nieuwsgierig naar de overweging van de minister om, ondanks een toezegging in afschrift aan de Tweede Kamer, geen nieuwe keuring uit te voeren. Of misschien is er wel een nieuw rapport van Brightsight en staat daar iets onaardigs in over ISS? Misschien iets voor de commissie Hermans om naar te kijken.

Tot slot is deze laatste goedkeuring niet eenmalig en ook niet voor onbeperkte duur. De minister heeft er een heel merkwaardige constructie voor bedacht. "Deze goedkeuring geldt in elk geval voor de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart 2007 en voor zolang de voorwaarden en eisen zoals vermeld in de Regeling voorwaarden en goedkeuring stemmachines ongewijzigd blijven." Waar het tweede zinsdeel toe dient is ons ook een raadsel. Zit vast ook een mooi verhaal achter.

Goedkeuring Nedap voor PS 2007 (5 maart 2007)

Goedkeuring Nedap voor TK 2006 (20 november 2006)

Toezegging van Nicolaï (1 februari 2007)

Brief van "Wij vertrouwen stemcomputers niet" over ISS (22 januari 2007)


Nedap/Groenendaal - Exit, stage left ...

De verkiezingen zijn voorbij, en het zou zo maar kunnen dat Nederland gisteren afscheid heeft genomen van de Nedap stemcomputers. Wij gokken zelf dat Nederland na rijp beraad uiteindelijk teruggrijpt naar het stembiljet. En als we op termijn al gebruik zouden blijven maken van stemcomputers dan worden dat hele andere stemcomputers, met een paper-trail. Of we de huidige Nedaps nog een keertje terugzien hangt volgens ons nu alleen maar af van of het nu zittende kabinet valt en of we in 2009 (voor de Europese verkiezingen) of in 2010 stembiljetten dan wel nieuwe machines hebben. Hoe dan ook is de kans dus levensgroot aanwezig dat de Nedap ES3B, het werkpaard van de verkiezingen, gisteren roemloos zijn laatste akte heeft gespeeld.

Nu de verkiezingen voorbij zijn zou je denken dat het voor alle resterende partijen makkelijker wordt om eerlijk met elkaar te praten. Het vertrouwen in de verkiezingen staat niet meer zo direct op het spel en het ministerie van BZK hoeft dus ook niet meer krampachtig vol te houden dat "de stemmachines veilig zijn en de relaties met de heer Groenendaal al twintig jaar uitstekend". In plaats daarvan zouden we nu allemaal gezamenlijk kunnen inzien dat de relatie met Groenendaal al een tijd behoorlijk ongezond was, dat alle goedgekeurde stemcomputers lachwekkend zijn en dat de bijbehorende regelgeving een stuk prutswerk is. Maar nu moeten natuurlijk de commissies nog spreken en dus kan het ministerie opnieuw niet eerlijk zeggen hoe de wereld in elkaar zit. Elke uitspraak, voor of tegen de stemcomputers/regelgeving zou nu immers opgevat worden als vooruitlopen op de rapporten van de commissies.

Naast kamerlid Wijnand Duyvendak (GroenLinks) heeft nu ook Arda Gerkens (SP) inmiddels boze kamervragen gesteld met betrekking tot de druk die Groenendaal rond de Tweede Kamerverkiezingen op de minister uitoefende. We zien de antwoorden van de staatssecretaris met interesse tegemoet.

Kamervragen Duyvendak (1 maart 2007)

Kamervragen Gerkens (2 maart 2007)


Een beetje experimenteren

Terwijl BZK en de Kiesraad veel moeite doen om de verkiezingen met de brakke Nedap stemcomputers tot een goed einde te brengen, vond Nedap het wel een leuk idee om een een beetje te experimenteren op 7 maart. Nedap had zelfs twee verschillende pilots bedacht en een aantal gemeenten bereid gevonden om eens wat uit te proberen.

In Den Haag (en naar verluid ook in Utrecht en Zwolle) had Nedap een stemcomputer neergezet met een paper-trail. De stemcomputer print een bon achter glas die na bevestiging door de kiezer in een zak verdwijnt. Zie hieronder het filmpje dat wij toegestuurd kregen. In Den Haag werd de stemcomputer met paper-trail buiten het reguliere verkiezingsproces gebruikt. Deelnemers aan de test mochten stemmen op een goed doel. Burgemeester Deetman informeerde de gemeenteraad twee dagen van te voren over de test. "In dit onderzoek staat de vraag centraal of de kiezer ook zelf behoefte heeft aan zo'n 'papieren verslag', aldus de brief. Het initiatief kwam van Nedap dat daarvoor een aantal studenten van de TU Twente betaalt. Het gaat om hetzelfde clubje studenten en docenten die eerder een zeer merkwaardige usability studie naar de Nedap deden en concludeerden dat de stemcomputer "100% betrouwbaar is": met andere woorden we maken ons allemaal druk om niets.

Het Haagse radiostation Radio Tonka interviewde een van de studenten. Het hele 'onderzoek' blijkt te draaien om de vragenlijst die de deelnemers krijgen. De paper-trail zelf wordt door de onderzoekers genegeerd. In het interview stelt een van de onderzoeker zelfs dat hij niet zo goed begrijpt waarom een hertelling zou moeten plaatsvinden. Bovendien blijkt dat de onderzoekers ook helemaal niet bij de bonnetjes kunnen. Op de zak met de bonnetjes zit een slot en alleen Nedap heeft de sleutel. Tot zover de TU Twente.

In Enschede en Zwolle heeft Nedap een test gedaan met draadloze verzending van de voorlopige uitslag (we gaan er even van uit dat de gemeente later de geheugenmodules zelf nog inleest). De test maakt gebruik van ERTU (Election Results Transmitting Unit) van Nedap. ERTU leest na afloop van de verkiezingen de geheugenmodules in en verzendt de resultaten via GPRS. Alweer een ongekeurd element dat aan de modules met verkiezingsuitslagen mag zitten. De gemeente Enschede heeft hoge verwachtingen en spreekt zelfs van het 'nieuwe tijdperk'.

Video van de Nedap met paper-trail in Den Haag (7 maart 2007)
http://www.youtube.com/watch?v=TxlYjskztms

Interview van Radio Tonka (7 maart 2007)

Vragenlijst voor deelnemers aan paper-trail test in Den Haag (7 maart 2007)

Brief van Deetman over paper-trail test (5 maart 2007)

Eerder onderzoek van de studenten TU Twente in opdracht van Nedap (januari 2007)

Enschede verwacht snelle voorlopige verkiezingsuitslag (5 maart 2007)


Tijd voor de oogst

Over de "affaire Groenendaal" is inmiddels ook internationaal enige ophef ontstaan. De hacker/burgerrechten/belangenvereniging "Chaos Computer Club", alwaar vele van onze Duitse vrienden actief zijn, roept de federale regering op om afstand te nemen van de heer Groenendaal wegens "gebrek aan geestelijke helderheid en democratisch inzicht" en is een inzameling begonnen om het activisme tegen oncontroleerbare verkiezingsuitslagen ook in Duitsland verder te professionaliseren. Ook de Duitse pers begint zich nu actief in het thema stemcomputers te interesseren. Ook in Frankrijk, Engeland, Ierland, Italie en de Verenigde Staten is in kringen van verkiezingsdeskundigen en activisten met stomheid en ongeloof gereageerd op de uitlatingen van Groenendaal.

Groenendaal zelf klaagt in een artikel in "Sprout, inspireert ondernemers" steen en been. Het artikel besluit:

 Door de negatieve publiciteit dreigt Groenendaal ook in het buitenland
 met de nek te worden aangekeken. Het bedrijf heeft meerdere
 deelnemingen in buitenlandse softwaremakers voor stemcomputers "Na
 jarenlang investeren, wordt het nu tijd voor de oogst." Of het Duitse
 HSG Wahlsysteme en France Elections, waarin hij belangen heeft, nog
 kunnen vertrouwen op een goede naam, is nu zeer de vraag.

CCC over Groenendaal (1 maart 2007, Duits)

CCC inzamelingsoproep (2 maart 2007, Duits)

Actievoerders maken verkiezingsondernemer kapot (6 maart 2007)


De peop zit klem

De hele "affaire Groenendaal" was zonder onze regelmatige beroepen op de Wet Openbaarheid Bestuur nooit aan het licht gekomen. Groenendaal zelf is daar in een nieuwe PDF op zijn website nogal boos over: als hij de staat afperst dan is dat immers vanzelfsprekend een privé-aangelegenheid waar wij niks mee te maken hebben. Sterker nog, doordat zijn mailtjes nu openbaar zijn voelt hij zich nu net zo bespioneerd als vroeger de burgers in de DDR. We beginnen ons nu toch echt een beetje af te vragen of die meneer Groenendaal wel helemaal goed gecoached wordt.

Over Wob-verzoeken gesproken... Kennelijk zit er overigens ergens op het ministerie al een tijdje een knik in de hogedrukleiding waarmee we de stemcomputer-beerput aan het leegpompen zijn. De Kiesraad heeft onze Wob-verzoeken dan nu wel afgehandeld, maar het ministerie draalt nog steeds over twee van onze verzoeken, het eerste dateert zelfs nog van oktober 2006. Dit terwijl de wettelijke maximumtermijn voor een beslissing in de Wob is gesteld op 28 dagen. We moeten binnenkort misschien maar eens naar de rechter...

Groenendaal: Afpersing en chantage!

Brief aan ministerie (5 maart 2007)


Stemmen in Emmen

In de gemeente Emmen (Drenthe) gunt men de Nedap geen waardig afscheid. Daar heeft men de gelegenheid betrekkelijk optimaal te baat genomen om er op de valreep een zootje van te maken. Bij bijna alle Nedaps de namen onder de verkeerde toetsen, dan mensen laten stemmen, dan als je er achter komt alle stembureaus een paar uur sluiten, de eerdere kiezers proberen op te sporen, en in een enkel geval kiezers bij een gesloten stembureau plechtig beloven dat het stembureau voor ze stemt als de computers het weer doen.

Persbericht van de gemeente Emmen (7 maart 2007)


Colofon

Alle vorige nieuwsbrieven:
http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/Nieuwsbrief

Deze nieuwsbrief is een uitgave van:

Stichting "Wij vertrouwen stemcomputers niet"
Linnaeusparkweg 98
1098 EJ Amsterdam

Om direct met ons in contact te komen kunt u het beste een e-mail sturen naar:
info@wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

telefoon 020 - 4636394

Wij