Personal tools

Nieuwsbrief Nr. 24 - 15 maart 2007

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

OVSE-rapport

Zoals beloofd in deze nieuwsbrief iets meer detail over het OVSE-rapport dat vorige week verscheen. De OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, in het Engels OSCE) is de organisatie waarin 56 landen samenwerken om conflicten in of rond Europa te voorkomen en/of op te lossen. De OVSE heeft een bureau ODIHR (Office for Democratic Institutions and Human Rights) dat zich bezighoudt met onder andere het waarnemen van verkiezingen.

Het "The Netherlands, parliamentary elections, 22 November 2006, OSCE/ODIHR Election Assessment Mission Report" is geen verslag van een volledige verkiezingswaarnemening. Dat wil zeggen, er is geen poging gedaan om met een enorm aantal waarnemers op de verkiezingsdag een oordeel te vellen of de verkiezingen al dan niet eerlijk zijn verlopen. In plaats daarvan heeft men een studiemissie gestuurd die de omstandigheden waaronder de verkiezing heeft plaatsgevonden tamelijk grondig heeft onderzocht. Daarbij heeft men speciale aandacht gehad voor het elektronisch stemmen omdat er hier in Nederland ophef over was en omdat het een thema is dat de OVSE zelf ook al langere tijd bezighoudt.

De Noor Kåre Vollan, die o.a. namens OSCE/ODIHR aan het hoofd stond van 13 verkiezingswaarnemingsmissies, schreef in 2005 een document "Observing Electronic Voting". In dit document werd, toen nog heel voorzichtig, geprobeerd te omschrijven wat er bij kwam kijken om een verkiezing met stemcomputers te observeren. Keiharde bewoordingen blijven uit, en er wordt uitgebreid en tamelijk formeel opgeschreven wat de verkiezingsautoriteiten en eventuele waarnemers allemaal _wel_ zouden kunnen controleren. Maar ook in dit rapport stond al:

 "De grootste uitdaging bij electronisch stemmen is het gebrek
 aan transparantie. Als er, in het stembureau of via het
 Internet, gestemd wordt met behulp van een machine dan wordt
 de stem opgeslagen zonder dat er een eenvoudige methode is om
 te controleren dat de stemmen ongewijzigd worden opgeslagen.
 De enige manier om te controleren dat de machine zijn werk goed
 doet is het produceren van een paper-trail, waarop de stem
 gedocumenteerd wordt."

Op deze basis kwam Vollan in 2005 tot de conclusie dat stemcomputers zonder paper-trail misschien geen goed idee waren voor staten waar de democratie nog niet goed geworteld was. Maar tot een algemene afwijzing van stemcomputers zonder paper-trail kwam het niet. In het rapport over Nederland durft ODIHR, zeker ook naar aanleiding van onze campagne, die stap nu voor het eerst wel aan. Onomwonden schrijft men in dit rapport:

 "Om het vertrouwen in stemcomputers te versterken, en om
 zinvolle hertellingen en controles mogelijk te maken, zou
 de wetgeving een paper-trail of vergelijkbare procedure moeten
 regelen. Stemcomputers die de stemmen alleen in software
 tellen en die geen onafhankelijke controle op hun functioneren
 toelaten zouden moeten worden afgeschaft."

En ook over huidige praktijk om alles over de huidige systemen gesloten te houden is men zeer duidelijk:

 "Regelgeving voor electronische stemsystemen zou geen systeem
 moeten toelaten dat voor de veiligheid afhankelijk is van de
 geheimhouding van enig deel van de technische specificaties.
 Bij gesloten systemen kunnen burgers, verkiezingsmedewerkers
 en waarnemers niet zien wat er gebeurt. De afhankelijkheid
 van zulke systemen moet worden verkleind."

We zeggen het in deze nieuwsbrief wel vaker, maar het blijft belangrijk om ons te realiseren dat we in Nederland niet op een eiland wonen en dat om ons heen de hele wereld in het afgelopen jaar met andere ogen naar "Black Box Voting" is gaan kijken. We hebben ons veel te lang laten wijsmaken dat we hier de "best georganiseerde verkiezingen ter wereld" hebben.


Kamerantwoorden over Groenendaal

De Kamervragen van Duyvendak en Gerkens over Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen zijn beantwoord. De staatssecretaris geeft toe dat de ISS-software nooit is getest. Deze Windows-software wordt onder andere gebruikt om gegevens naar de geheugenmodules van de stemcomputers te schrijven. Als oplossing heeft de minister een soort test laten uitvoeren bij een bedrijf dat in elk geval niet is aangewezen als keuringsinstelling.

"Wat betreft de voorbereidingen van de verkiezing van 7 maart
2007 is de situatie als volgt: alle stemmachines zijn
geprepareerd en gecontroleerd. De stemgeheugens die gebruikt
worden bij de  verkiezing zijn reeds enkele weken geleden door
de  gemeenten geprogrammeerd met behulp van de programmatuur
van het bedrijf Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen.
Op 22 en 23 februari 2007 heeft de test, uitgevoerd door een
extern bureau, plaatsgevonden van de stemmachines met de
geprogrammeerde stemgeheugens. Deze test heeft de voormalige
minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties
aangekondigd in zijn brief van 2 februari 2007 (TK 2006-2007,
30 800 VII nr 36). De test is positief verlopen (in die zin dat
er geen fouten zijn aangetroffen)."

Volgens ons voldoet dit lapmiddel niet en is de goedkeuring voor de Nedap hierdoor ongeldig. Dat moeten we misschien nog maar eens hard maken. Immers, de goedkeuring van 5 maart was voor onbeperkte tijd; wanneer het kabinet morgen valt, wordt diezelfde goedkeuring weer uit de kast getrokken.

De staatssecretaris reageert nu ook (eindelijk) op de dreigementen van Groenendaal. "Ik ben niet van plan om het bedrijf Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen te kopen."

13 maart 2007 
Pdf icon.png Kamervragen met antwoord van Gerkens (SP) over het bedrijf Groenendaal. [Kamervragen met antwoord 2006-2007, nr. 963, Tweede Kamer].
13 maart 2007 
Pdf icon.png Kamervragen met antwoord van Duyvendak (GroenLinks) over het Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen. [Kamervragen met antwoord 2006-2007, nr. 962, Tweede Kamer].


Nog een keer: Universiteit Twente

thumb|right|Poster met oproep (7 maart 2007) We hebben al een paar keer aandacht besteed aan de onhandige onderzoekjes van de Universiteit Twente in opdracht van Nedap. In de vorige nieuwsbrief schreven we over het experiment met een Nedap-stemcomputer met paper-trail in Den Haag, Utrecht en Zwolle. Het bleek dat de onderzoekers de paper-trail helemaal niet onderzochten (ze konden niet eens bij de bonnetjes, Nedap had de sleutel...). Binnen het onderzoek werd alleen de perceptie van de kiezer onderzocht; namelijk of de kiezer een stemcomputer met paper-trail er betrouwbaarder vindt uitzien dan zonder.

Inmiddels is er wat meer informatie over het onderzoek. Zo hebben de onderzoekers een website geopend waarop de resultaten van het onderzoek gepubliceerd zullen worden. Opmerkelijk genoeg staat er niet bij wie de opdrachtgever en geldschieter van het onderzoek is. Nedap wordt zelfs in het geheel niet genoemd op de website.

We kregen nog een foto van een poster die bij de test in het stadhuis van Den Haag aan de muur hing. Daaruit blijkt dat de onderzoekers bepaald geen a-selecte steekproef maakten onder de kiezers. 'Als u 50 euro wilt verdienen, volg dan deze pijl'. Wanneer Maurice de Hond op die manier een peiling zou houden dan zag de prognose voor de Tweede Kamer er vast ook heel anders uit.

Daarnaast verzuimden we de brief te noemen die burgemeester Deetman aan de gemeenteraad zond. Op het allerlaatste moment (2 dagen voor de PS-verkiezingen) maakte de burgemeester bekend dat fabrikant Nedap de ruimte kreeg om zelf een klein paper-trail experiment te gaan doen. "In dit onderzoek staat de vraag centraal of de kiezer ook zelf behoefte heeft aan zo’n 'papieren verslag'". Nedap gaat zelf het onderzoeksrapport schrijven waarvan de burgemeester hoopt dat het "een bijdrage kan leveren aan het transparanter maken van het verkiezingsproces".


Foto's van Ierse opslag met Nedaps

Van de Ierse journalist Richard Oakley van de Sunday Times kregen we foto's van de rustplaats voor Nedaps in Ierland. Ierland kocht in 2004 de Nederlandse Nedap-stemcomputers. De onafhankelijke Commission on Electronic Voting was in hun rapporten zeer kritisch over de Nedap stemcomputers.

De duurbetaalde stemcomputers (50 miljoen euro voor 7500 machines) worden sindsdien niet gebruikt: de Ieren blijven stemmen met papier. Oakley kreeg recent toegang tot de Gormanstown Army Barracks in Meath waar 4000 Nedaps in verzegelde containers staan opgeslagen.


Buitenlandse pers

Steeds meer buitenlandse pers pikt de controverse over de Nedap-stemcomputers op. En dan natuurlijk vooral in landen waar Nedap haar product probeert te verkopen, zoals Duitsland en Frankrijk.

De Franse TV zender Canal Plus kwam op bezoek op het kantoor van "Wij vertrouwen stemcomputers niet" en maakte een reportage die op 23 februari werd uitgezonden. Binnenkort komt ook de Zwitserse TV opnames maken.

Het Duitse opinieblad Der Spiegel schreef een kort stukje over de dreigementen van Jan Groenendaal richting BZK.


Colofon

Deze nieuwsbrief is een uitgave van:

Stichting "Wij vertrouwen stemcomputers niet"
Linnaeusparkweg 98
1098 EJ Amsterdam

Om direct met ons in contact te komen kunt u het beste een e-mail sturen naar:
info@wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

telefoon 020 - 4636394

Wij