Personal tools

Nieuwsbrief Nr. 28 - 14 mei 2007

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Kort Geding

Jan Groenendaal, u kent hem inmiddels, heeft besloten dat hij het niet langer kan verdragen dat de ISS software via onze website te downloaden is. Het moet maar eens afgelopen zijn met gewone stervelingen die denken te mogen weten hoe het verkiezingsproces werkt: het is immers allemaal veel veiliger als alleen Jan weet hoe de stemmen geteld worden. Zijn advocaat stuurde ons al enige tijd geleden een sommatie. Volgens die sommatie moesten we niet alleen de software maar ook alle kritiek op de software verwijderen. We antwoordden daar niet voor te voelen omdat er volgens ons grotere belangen in het spel zijn, en dus kwam de dagvaarding. Op de 22e mei (precies over een week) dient het Kort Geding bij de voorzieningenrechter in Amsterdam. Met behulp van een "conclusie van antwoord" vooraf willen we aan de rechter aangeven dat dit een principiële zaak is.

Wij denken dat de belangen in deze zaak heel duidelijk liggen, maar de rechter beslist uiteindelijk of de software online mag blijven. (Sterker nog: de eis is dat we ook alle kopieën in ons bezit vernietigen.) Dus wie zeker wil weten dat hij of zij in de toekomst ook nog zelf kan onderzoeken hoe de stemmen geteld worden moet misschien maar even opschieten.

Kamerlid Duyvendak (GroenLinks) heeft Kamervragen aan de staatssecretaris gesteld. "Bent u voornemens om voor de uitslagberekeningssoftware eisen en een keuring in te stellen?"

Persbericht Kort geding over software voor verkiezingen (14 mei 2007)

De ISS software

Kamervragen GroenLinks (14 mei 2007)


Algemeen Overleg

Twee dagen na het Kort Geding, op 24 mei, vindt er weer een nieuw overleg tussen ministerie en Tweede Kamer plaats. Daar mag de staatssecretaris dan uit komen leggen waarom ze nog steeds aan het doormodderen zijn daar op het ministerie terwijl de commissie Hermans toch zulke duidelijke dingen heeft gezegd. Het ministerie zit duidelijk klem: men moet iets gaan optuigen wat in ieder geval vanuit de verte nog een heel klein beetje lijkt op een echte keuring. Maar de keuringsprocedure moet ook weer niet al te echt zijn: het afkeuren van de huidige brakke zooi is met de Europese Parlementsverkiezingen van 2009 in het verschiet namelijk vanzelfsprekend geen optie. En nu maar hopen dat de aanwezige Kamerleden alles voor zoete koek slikken en geen moeilijke vragen gaan stellen.

Brief van staatssecretaris (10 mei 2007)

Algemeen Overleg 24 mei


Bezwaar goedkeuring

Zoals we in vorige nieuwsbrieven hebben gemeld hebben we bezwaar gemaakt tegen de huidige goedkeuring voor alle Nedap stemcomputers. Die goedkeuring is, overigens zonder enige wettelijke basis, van tijdelijke aard, maar we denken toch dat het goed zou zijn als duidelijk wordt dat de Nedap stemcomputers niet eens aan de ontoereikende eisen van nu voldoen. Natuurlijk zal het ministerie reageren door de eisen nog iets verder te verslappen en de Nedaps opnieuw goed te keuren, maar dat maakt de situatie in ieder geval wel helder.

De hoorzitting over ons bezwaar zou plaatsvinden op 15 mei (vandaag), maar het ministerie is vergeten om de papieren op tijd naar de belanghebbenden te sturen. Wij hadden al aangegeven dat we dat niet zo erg vonden, maar Nedap maakte daar een punt van en dus heeft men besloten de hoorzitting uit te stellen. Omdat de voorzitter op vakantie gaat wordt het gelijk meer dan een maand later: de 18e juni. De verwachting is dat men tijdens het Algemeen Overleg een nieuwe Regeling voorwaarden goedkeuring zal aankondigen, en zodra die in werking treedt vervalt de huidige goedkeuring automatisch. We zullen zien wat er allemaal gaat gebeuren: het blijft in ieder geval in beweging. We hebben in ieder geval een web-pagina gemaakt die de hele gang van zaken rond de huidige goedkeuring op een rijtje zet.

Besluit goedkeuring Nedap


Fox-IT rapport

Wie het gevolgd heeft weet dat het ministerie voor de huidige goedkeuring schermt met een rapport dat beschrijft dat men de Nedaps getest heeft met de geprogrammeerde stemgeheugenmodules. Dit omdat men, om wat voor reden dan ook, meent dat men daardoor de ISS software niet hoeft te keuren, zoals de Regeling voorschrijft. Het grappige is dat men doet alsof dit iets van veiligheid toevoegt terwijl het rapport zelf heel correct en expliciet aangeeft dat er wat betreft beveiliging helemaal niets getest is. De test beantwoordt, kort gezegd, de vraag: "doet ie het?". En, lo and behold, hij doet het. Niet dat dat echt de vraag is natuurlijk, maar wie weet trappen de mensen er in. Je kunt het altijd proberen.

We hebben het rapport gewobt omdat we dat natuurlijk nodig hebben in de bezwaar en beroepsfase rond het besluit goedkeuring. We zijn gewend dat Wobben een langdurig proces is en dat het dus wel even kan duren voor je de stukken hebt. In dit geval kregen we het stuk een dag na het versturen van het verzoek: het zat zomaar ongevraagd bij de toegezonden stukken voor de hoorzitting.

Rapport Fox-IT "Conformiteitscontrole stemmachines" (27 februari 2007)

Intrekking Wob-12


Emmen

De gemeente Emmen heeft een rapport gemaakt over de toestand met de stemcomputers in die gemeente tijdens de verkiezingen voor Provinciale Staten. Nedap had eerst laten weten dat het vast de schuld van de gemeente was. Maar Emmen concludeert nu dat het de schuld van Nedap is. De stemvellen (het papier met de kandidaten dat op de Nedap stemcomputer wordt bevestigd) waren afwijkend waardoor de namen van de kandidaten niet meer correspondeerden met de juiste knopjes. O ja en de gemeente was natuurlijk vergeten de stemcomputers voor verkiezingsdag even te testen. In Emmen zeggen ze dat als volgt: "Daarnaast is gebleken dat in het gehele controleproces één verantwoordelijke functionaris ontbreekt, die het fysieke en het digitale proces met elkaar verbindt."

Lagere opkomst PS-verkiezingen Emmen (7 maart 2007)

Antwoorden op kamervragen over de problemen met stemmen in Emmen (11 mei 2007)

Ambtsbericht gemeente Emmen


Wob status

Wat betreft de oudere Wob-verzoeken hebben we inmiddels ons pro-forma bezwaar tegen het besluit in Wob-7 ingevuld. Kort gezegd heeft men op het ministerie een opvatting over de Wet Openbaarheid van Bestuur die, (ehm hoe zeg je dit aardig) niet helemaal onderbouwd kan worden met wetgeving of jurisprudentie. Men weigert lukraak grote stapels documenten en men heeft onder meer volstrekt wederrechtelijk zitten zwarten in TNO-rapporten. Je zou verdorie bijna gaan denken dat men helemaal niet streeft naar transparantie in het verkiezingsproces. Maar goed: laten we geen complotten bedenken, het is vast een reeks volkomen onschuldige vergissingen die men na het lezen van het bezwaar snel rechtzet.

Tijdens een eerdere inzage rond dit Wob-verzoek hebben we met eigen ogen kunnen aanschouwen in welke toestand een deel van het archief van BZK zich bevindt. Vooral de oudere stukken uit de jaren zestig en zeventig (en soms ook uit de jaren tachtig) zijn soms getypt op hele dunne velletjes die dan half verkreukeld in mapjes zitten. Brrrr. Zeker nu zowel de commissie Hermans als wij de meeste stukken nu wel gezien hebben hebben we in een nieuw, klein en alweer ingetrokken (zie boven) Wob-verzoek aangekondigd dan we klaar zijn met die hele oude stukken. Ook het stadium van complexe verzoeken meerdere open vragen is nu wel voorbij. We hopen maar dat ons nieuwe Wob-beleid niet al te veel banen gaat kosten op het ministerie.

Bezwaar Wob-7

Wob-12


De Nederlandse Mededingingsautoriteit

Het gedrag van Jan Groenendaal rond de Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen november was natuurlijk een beetje al te gek: de minister dreigen de verkiezingen in het honderd te sturen, onze voorzitter Rop Gonggrijp buiten de commissie willen houden en zelfs proberen hem als halve terrorist opgesloten te krijgen. De heer Groenendaal heeft een monopoliepositie en dat geeft macht. En dergelijk gedrag is misbruik van die macht. En misbruik van een dergelijke economische machtspositie, daar is in Nederland een Mededingingswet voor. Artikel 24 van die wet luidt simpelweg:

  "Het is ondernemingen verboden misbruik te maken van een
  economische machtspositie."

Dreigen dat je een parlementsverkiezing zult laten mislukken valt nog wel binnen onder onze definitie van machtsmisbruik. Dus hebben we de NMa, de Nederlandse Mededingingsautoriteit, een besluitaanvraag gestuurd. Onlangs kregen we een besluit: Leuk en aardig allemaal, maar andere zaken zijn belangrijker. Wat wel grappig is omdat de voorzitter van NMa nu net in een groot interview in het NRC Handelsblad heeft aangegeven blij te zijn dat de NMa nu ook aan de wat kleinere zaken toekomt. Ach: het zijn maar de verkiezingen, who cares...

Besluitaanvraag NMa

Afwijzing

Interview "Zie het als signaal: wij gedogen niets"


Aanvraag waarnemer status

Nederland heeft in het verband van de OVSE beloofd internationale waarnemers toe te laten. De waarnemingsmissie van de OVSE in november heeft dan ook allerlei bezoeken gebracht, mensen gesproken en documenten gezien. Ook binnenlandse waarnemers moeten volgens datzelfde, door Nederland ondertekende, document met dezelfde openheid tegemoet getreden worden:

  "The participating States consider that the presence of observers,
  both foreign and domestic, can enhance the electoral process for
  States in which elections are taking place. They therefore invite
  observers from any other CSCE participating States and any
  appropriate private institutions and organizations who may wish to
  do so to observe the course of their national election proceedings,
  to the extent permitted by law. They will also endeavour to
  facilitate similar access for election proceedings held below the
  national level. Such observers will undertake not to interfere
  in the electoral proceedings."

Er is, ook weer in OVSE-verband, inmiddels wel wat geschreven over het observeren van elektronisch stemmen. Niet dat daar dus heel veel te observeren valt, maar men doet in ieder geval pogingen om dat kleine beetje wat er nog te observeren is goed in de gaten te houden. Omdat wij ook wel eens van dichtbij willen observeren hoe dat nou allemaal gaat hebben we ons aangemeld als 'domestic observers'. Een simpele vraag zou je zeggen, bijna een formaliteit. Maar antwoord hebben we nog steeds niet.

De aanvraag voor de Local Observer status


Stemcomputers hebben een nieuwe baas

Het hele gebeuren rond stemcomputers lijkt overgebracht naar een andere club binnen de muren van BZK. Voorheen zat het thema bij Constitutionele Zaken en Wetgeving, een weinig dynamische maar goedmoedige afdeling die wel de regels maakt maar ondertussen de techniek van stemcomputers niet snapte. Nu is het thema ondergebracht bij BPR, het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten. Aldaar is mevr. Maria Gonzalez voor de stemcomputers eindverantwoordelijk. BPR heeft ons in het recente verleden zegeningen gebracht als het biometrisch paspoort en beschikt over een enigzins gesloten en hiërarchische cultuur die wellicht niet helemaal gepast is voor wie met verkiezingen bezig is.

Jammer voor het ministerie ook dat de juiste oplossing voor de stemcomputer-problemen in ieder geval op de korte en middellange termijn de herinvoering van het stembiljet is. En dat al die technische kennis dus in dit geval nergens voor nodig is. Met de overgang naar BPR weten we in ieder geval zeker dat er nooit vrijwillig gekozen gaat worden voor stembiljetten. De stellingen zijn betrokken en als je alleen een hamer hebt ziet elk probleem er tenslotte een beetje uit als een spijker.


Website commissie

De Commissie inrichting verkiezingsproces (ook bekend als de commissie Korthals Altes) heeft inmiddels een eigen website. Lange domeinnamen zijn nu definitief in de mode. Er staat weliswaar nog niet veel op de site. De commissie die aanbevelingen gaat doen voor het stemproces werkt (met ambtelijke ondersteuning van haar secretaris mevr. Maria Gonzalez) klaarblijkelijk erg graag in stilte. We zijn zeer benieuwd naar de adviezen waar de commissie mee gaat komen, en vooral ook naar de diepte van de la waar het ministerie dit rapport dan vervolgens, onder leiding van diezelfde mevr. Gonzalez, in gaat stoppen. De strategie van het ministerie is duidelijk: al die nare critici gaan vanzelf wel weer wat anders doen. En dan wil het ministerie met stemcomputers gaan doen wat ze al tientallen jaren doet: veel mooie woorden prevelen en dan gewoon alles geheim houden en gaan stemmen op de kapotte spullen van Nedap/Groenendaal.

Alleen is het jammer dat wij niet van plan zijn heel snel wat anders te gaan doen: de plannen voor het jachtseizoen 2007-2008 worden gemaakt en de grootschalige waarnemingsmissie voor de Europees Parlementsverkiezingen in 2009 staat in de steigers. Het is even doorbijten, maar het was ook eigenlijk niet te verwachten dat de confrontatie met zoiets banaals als de realiteit bij BZK onmiddellijk tot verandering zou leiden. Maar ach: er zijn in de geschiedenis wel grotere offers gebracht voor een stemproces waarbij iedereen kon controleren of de stemmen goed geteld worden. Op het ministerie van BZK gaat iemand een keer bedenken dat stembiljetten daar waar ze nog gebruikt worden eigenlijk helemaal geen hoofdpijn van deze orde geven. Als de Tweede Kamer het niet ruim voor die tijd zat is tenminste.

http://www.commissieinrichtingverkiezingsproces.nl/


Verenigd Koninkrijk

In Engeland en Schotland is bij de afgelopen verkiezingen op diverse manieren geëxperimenteerd met elektronisch stemmen. En daarbij is het nodige misgegaan: een onveilig internet-stemsysteem waarover de minister al gewaarschuwd was, 100.000 ongewenst ongeldige stemmen, en op diverse plekken was lang na de verkiezingen nog steeds geen uitslag beschikbaar. Er lopen inmiddels diverse onderzoeken en de verwachting is dat men in het Verenigd Konikrijk voorlopig bekomen is van de lust om te experimenteren.

Computer issues delay Scottish election results
E-voting problems reportedly 'widespread' around the country
http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9018658

International experts slam ballot fiasco
http://observer.guardian.co.uk/politics/story/0,,2073641,00.html

Government cancelled e-vote schemes amid security fears
http://politics.guardian.co.uk/localgovernment/story/0,,2070882,00.html

Recrimination follows chaos over new Scots voting procedures
http://politics.guardian.co.uk/localgovernment/story/0,,2072951,00.html


Frankrijk

Alweer een paar weken geleden, tijdens de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, werd als test op 82 plekken elektronisch gestemd. Vaak waren de testlocaties het toneel van lange rijen en gecrashte systemen in sommeige steden (Amiens, St. Malo, Le Perreux, Ifs). Sommige partijen hebben het elektronisch stemmen openlijk een "catastrophe" genoemd en geëist dat de stemcomputers bij de tweede ronde van de verkiezingen verdwenen zouden zijn.

In meedere steden heeft men naar een oudere versie van de i-Votronic stemcomputers terug moeten grijpen omdat het nieuwe model nog niet goedgekeurd was.

Voting machines a 'catastrophe'--French parties(23.04.2007)
http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view_article.php?article_id=61906


Verenigde Staten

We schreven, in nieuwsbrief 26, al over wetsvoorstel HR811, dat een paper trail verplicht stelt. Dit wetsvoorstel is inmiddels aangenomen. Behalve een papertrail regelt het wetsvoorstel ook een verbod op het gebruik van draadloze modems in stemcomputers (zoals in de Sdu NewVote), Internetverbindingen op computers die de stemmen optellen (zoals de PC's waar ISS op draait) en verbiedt het het op het laatste moment vervangen van software in stemcomputers. Black Box Voting is wereldwijd stervende. Alleen hier te lande is het verschijnsel nog springlevend. Heinrich Heine zei het al: "In Nederland gebeurt alles 50 jaar later."

House panel approves e-voting paper trails
http://news.com.com/House+panel+approves+e-voting+paper+trails/2100-1028_3-6182590.html


Colofon

Alle vorige nieuwsbrieven:
http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/Nieuwsbrief

Deze nieuwsbrief is een uitgave van:

Stichting "Wij vertrouwen stemcomputers niet"
Linnaeusparkweg 98
1098 EJ Amsterdam

Om direct met ons in contact te komen kunt u het beste een e-mail sturen naar:
info@wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

telefoon 020 - 4636394

Wij