Personal tools

Nieuwsbrief Nr. 51 - 2 oktober 2008

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Jump to: navigation, search

Contents

Inleiding

Het is hier de afgelopen weken druk geweest, zoveel heeft u uit de media misschien al begrepen. En deze nieuwsbrief was, na een aanvankelijk erg rustige zomer, een paar weken geleden eigenlijk al vol genoeg. Dat wil zeggen, we hadden een lijstje met titels en URLs, alleen de stukjes ertussen misten nog. Bij deze dus na een wat te lange pauze het eerste nieuwsbrief-dubbelnummer. Om de onderlinge samenhang tussen de gebeurtenissen van de afgelopen maanden niet uit het oog te verliezen gaan we er, zeker binnen het hoofdstuk over de waterschapsverkiezingen, een beetje chronologisch doorheen. Dat betekent dat het laatste nieuws een beetje verder naar achteren in de nieuwsbrief kan liggen dan u gewend bent.

Nieuwe lay-out

Lezers van de e-mail versie van deze nieuwsbrief zullen merken dat de lay-out een beetje veranderd is: er zitten nu verwijzingen naar voetnoten in de tekst, en die voetnoten bevatten de URL. Die verwijzingen maken het in langere artikelen mogelijk om links en tekst iets beter aan elkaar te koppelen zodat we ook kunnen verwijzen naar zaken die misschien niet heel centraal voor het verhaal zijn en waarbij de lezer anders eenmaal onderaan het artikel aangekomen niet meer zou weten waarom die verwijzing daar staat. De web-versie leest natuurlijk ook veel prettiger als de verwijzingen deel zijn van de tekst. In de web-versie zullen vanaf nu ook steeds vaker plaatjes gebruikt worden. De URL van de web-versie staat bovenaan elke nieuwsbrief, dus e-mail lezers kunnen met één klik eens kijken of de web-versie hen misschien beter bevalt.

Wijnand Duyvendak

Wijnand.png
Vanaf deze plek willen we Wijnand Duyvendak, die na een tumultueuze periode de Tweede Kamer heeft verlaten, heel hartelijk bedanken voor zijn inzet voor meer transparantie in het verkiezingsproces. Wijnand gaat zich nu als activist full-time richten op het klimaatprobleem, hetgeen natuurlijk ook geen onbelangrijk thema is.


Waterschapsverkiezingen

RIES: ook de crypto blijkt stuk!

200
Zoals we al in de vorige nieuwsbrief schreven heeft staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat het internet-stemsysteem RIES laten 'voorproeven' door de firma Fox-IT naar aanleiding van verontrustende woorden van de Eindhovense onderzoekers van Pdf icon.png EiPSI. Of althans, dat was het officiële verhaal. Hoe dan ook, op basis van dat toen nog niet openbare Pdf icon.png Fox-IT rapport heeft ze toen het hele internetstemmen afgeblazen door de waterschappen te melden dat ze t.z.t. 'waarschijnlijk' zou moeten gaan afkeuren. Op 10 september werd het rapport openbaar en kon iedereen lezen door welk oog van de naald Nederland gekropen was. Naar toen bleek heeft de firma Fox-IT namelijk een aantal zeer ernstige lekken gevonden in de procedure. We citeren uit de samenvatting van "Advisering toelaatbaarheid internetstemvoorziening waterschappen":
Op basis van dit onderzoek constateert Fox-IT dat de internetstemvoorziening in opzet een elegant en doordacht systeem voor internetstemmen is. Echter, over de huidige uitwerking van het concept (juni 2008) moet worden vastgesteld dat dit kwaadwillenden diverse mogelijkheden biedt om de uitslag te beïnvloeden, het verkiezingsproces te saboteren en/of om op termijn te herleiden wie op wie heeft gestemd.
Deze constatering is gebaseerd op de volgende waarnemingen:
*Het gebruik van een gedateerde versleutelingsmethode in combinatie met het opnemen van individuele burgerservicenummers (BSN) in de versleutelde verkiezingsuitslag betekent dat het stemgeheim maximaal tot 2030 kan worden gewaarborgd. Met andere woorden, uiterlijk in 2030, doch waarschijnlijk (veel) eerder, zal het mogelijk zijn te reconstrueren welke kiezer op welke kandidaat stemde in 2008.
*Met de kracht van de huidige generatie PC’s is het berekenen van geldige stemcodes haalbaar binnen maximaal 20 uur. De informatie die hiervoor nodig is wordt voorafgaand aan de stemperiode gepubliceerd, waarna de berekening kan starten. Aangezien de stemperiode twee weken duurt zou een kiezer die over de juiste software beschikt minimaal 16 geldige stemmen kunnen uitbrengen op een kandidaat naar keuze. Kwaadwillenden die de controle hebben over meerdere PC’s kunnen evenredig meer stemmen uitbrengen. Er zijn gevallen bekend van cybercriminelen die meer dan een miljoen computers onder hun controle wisten te krijgen. Met de in dit document beschreven methode zouden dergelijke criminelen de uitslag van de waterschapsverkiezingen vrijwel volledig kunnen controleren.
*De huidige implementatie van het internetstemsysteem (het programma dat de internetstemsite en bijbehorende schermen voor beheerders en stembureaus zoals gebruikt in de ketentest juni 2008) vertoont beveiligingsproblemen waardoor diverse controlemaatregelen in het verkiezingsproces kunnen worden omzeild. Zo was het voor de onderzoekers van Fox-IT mogelijk om via het internet toegang te krijgen tot diverse beheerschermen waarin bijvoorbeeld de verkiezingen konden worden stopgezet, en om via deze beheerschermen de database met uitgebrachte stemmen uit te lezen en te manipuleren.
200
Ongewenste beïnvloeding van de verkiezingsuitslag is volgens Fox-IT op diverse manieren mogelijk en het stemgeheim van alle kiezers is zuiver op basis van de regulier gepubliceerde gegevens in maximaal 20 jaar gebroken. En de bevindingen uit de eerder door ons uitgevoerde Pdf icon.png studie over de kwaliteit van het programmeerwerk van RIES worden bevestigd.

Een collectieve zucht van verlichting, gevolgd door hulde en appeltaart voor de politici die wijs genoeg waren tegen de zin van Huizinga in een echte keuringsprocedure te verlangen zou je zeggen. De waterschappen kruipen vervolgens beschaamd naar beneden kijkend in een spleet onder een hele grote steen om er minstens 10 jaar niet onder vandaan te komen.

"Oh, nou dan gebruiken we het maar een keertje niet"

De waterschappen zien dat echter anders. Ze geven een persbericht uit en laten de staatssecretaris in een Pdf icon.png brief weten dat er weliswaar bijna helemaal niets aan de hand is met het systeem maar dat men één kleine wijziging in de regelgeving nodig heeft. Omdat dat te lang duurt ziet men wel in dat het deze ene keer niet gaat lukken:

Deze bevinding (van het injecteren van stemmen) hebben wij ook voorgelegd aan onze deskundigen en de bevinding wordt bevestigd. Een mogelijke oplossing om het injecteren volgens deze methode te voorkomen is het later publiceren van het referentiebestand. Op basis van het Waterschapsbesluit moet dit voorafgaand aan de verkiezingen plaatsvinden. Onderzocht moet worden of het op een later moment publiceren van het referentiebestand in de toekomst haalbaar is. Voor de verkiezingen in 2008 is de bevinding van dien aard dat de internetstemvoorziening niet ingezet kan worden.

Maar de waterschappen blijven vol goede hoop dat het in de toekomst wel gaat lukken:

Er is nader onderzoek nodig om te beoordelen of er oplossingen zijn (bijvoorbeeld het aanpassen van het Waterschapsbesluit) om het injecteren van stemmen in de stembus te voorkomen. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek kan vervolgens het besluit worden genomen of internetstemmen bij volgende waterschapsverkiezingen kan worden aangeboden.

De staatssecretaris Huizinga meldt de Tweede Kamer vervolgens in een Pdf icon.png brief tevreden dat de waterschappen hun voornemen om te gaan internetstemmen hebben ingetrokken, en iedereen gaat over tot de orde van de dag.

3 november: kort geding over stemgeheim

Hamer.png
Nou ja, behalve wij dan. In de vorige nieuwsbrief (toegegeven, alweer een tijdje geleden) schreven we dat tijdens het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer bleek dat ook het briefstemmen met behulp van RIES gebeurt. Op elk stembiljet staan codes die tot de kiezer te herleiden zijn. Het stemgeheim is dus ook bij het briefstemmen in het geding.

En aangezien nu blijkt dat de politieke partijen zich massaal voor de waterschapsverkiezingen hebben geregistreerd is dat niet onbelangrijk: het gaat dan immers om de politieke voorkeur van alle kiezers. En dus hebben we besloten een kort geding aan te spannen. Wij raden iedereen die het interesseert aan om vooral onze Pdf icon.png voorlopige dagvaarding te lezen, daar staat onze hele argumentatie helder in. Een fragment:

Problemen rond het stemgeheim klemmen met ingang van de nu op stapel staande verkiezingen te meer omdat het personenstelsel met ingang van deze verkiezing is afgeschaft. Voor het eerst wordt dit jaar gestemd via het lijstenstelsel. Dit zijn lijsten van belangengroeperingen (verenigingen of Stichtingen met volledige rechtsbevoegdheid); dit kunnen politieke partijen zijn maar ook woningcorporaties of milieugroeperingen. De termijn voor het registreren van lijst-aanduidingen sloot op 4 augustus 2008. In de praktijk hebben zich onder andere een groot aantal landelijke politieke groeperingen in één of meerdere waterschappen geregistreerd. Een overzicht waaruit blijkt welke landelijke partijen zich in welke waterschappen hebben geregistreerd is als productie bijgevoegd. Voor de verkiezing van het bestuur van gedaagde hebben de VVD, het CDA, de PvdA, de SGP, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren zich geregistreerd.
Er waren al langer kandidaten voor waterschapsbesturen die de expliciete steun van een politieke partij hadden of die zelf bekend maakten in een bepaalde partij actief te zijn. Met de invoering van het lijstenstelsel hebben de landelijke politieke partijen nu dus ook formeel hun intrede gedaan in de wereld van de waterschapsverkiezingen. Voor de hand ligt dat burgers nu veel meer dan voorheen in belangrijke mate zullen gaan stemmen voor de politieke partij die voor de landelijke politiek hun voorkeur heeft. Dit behoeft misschien nadere onderbouwing.
Kiezers stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen nogal eens op partijen die alleen lokaal vertegenwoordigd zijn. Interesse in lokale politiek, onderwerpen die dicht bij de kiezer staan, en politici die lokale bekendheid genieten dragen allemaal bij aan dit fenomeen. De verkiezingen voor het Europees Parlement daarentegen worden vaak een "opiniepeiling over de landelijke politiek" genoemd. Kiezers kennen over het algemeen de vraagstukken niet in detail, de politici zijn onbekend en dus stemt men op de partijen waar men ook voor de landelijke politiek op stemt. Voor de waterschappen geldt wat voor het Europees Parlement geldt in versterkte mate: de gemiddelde kiezer kent de kwesties en de kandidaten niet. Het ligt voor de hand om te denken dat kiezers nu er partijnamen op het stembiljet staan nog meer dan bij de Europese Parlementsverkiezingen geneigd zullen zijn om hun landelijke politieke voorkeur te volgen.
Hoewel de verkiezingen voor waterschapsbesturen door een andere wet geregeld worden dan de overige politieke verkiezingen is het een dwaling om te denken dat er, gegeven een deels gelijk deelnemersveld, zoiets als twee verschillende stemgeheimen zouden kunnen zijn. Een kiezer heeft geen twee politieke voorkeuren: als het stemgeheim bij een waterschapsverkiezing massaal geschonden kan worden is bescherming van het stemgeheim bij Kieswet-verkiezingen ook in vergaande mate zinloos.

De Unie van Waterschappen, die de verkiezingen coördineert, is van de dagvaarding en Pdf icon.png onze brief niet onder de indruk. In een persverklaring stellen ze:

De bezwaren van de stichting “Wij vertrouwen stemcomputer niet” richten zich erop dat het stemgeheim in de gehanteerde briefstemprocedure onvoldoende zou zijn gewaarborgd. De waterschappen wijzen erop dat er strenge maatregelen zijn genomen om het stemgeheim te garanderen. Zo wordt alle vertrouwelijke informatie middels encryptie versleuteld en hebben slechts enkele medewerkers, verspreid over verschillende partijen, de beschikking over een deel van de informatie. Alleen in het theoretische geval dat alle betrokken partijen zouden samenspannen, zou het stemgeheim van een deel van de kiezers geschonden kunnen worden. Om ook deze mogelijkheid uit te sluiten, zijn strenge organisatorische maatregelen genomen. De briefstemprocedure voldoet daarmee volledig aan de wettelijke voorschriften van de nieuwe waterschapswet.
Evenals bij andere verkiezingen achten de waterschappen de kans op schending van het stemgeheim dan ook verwaarloosbaar klein.

En in een Pdf icon.png brief aan ons stelt men:

Uw brief van 23 september 2008 hebben wij ontvangen. Daarin verzoekt u ons de komende verkiezingen van het bestuur uit de voeren door middel van het stemmen per brief overeen­komstig de procedure in hoofdstuk M van de Kieswet. Wij zien geen aanleiding aan dat verzoek te voldoen. Daargelaten dat daarvoor geen wettelijk grondslag bestaat, zijn wij van mening dat het ingerichte verkiezingsproces voldoende garanties biedt om het stemgeheim te garanderen. Wij verwijzen naar het op 23 september 2008 door de Unie van Waterschappen uitgebrachte persbericht (www.uvw.nl). Evenmin zien wij aanleiding uitspraken te doen over een eventueel door de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag te wijzen vonnis.

Daar valt wel het één en ander op af te dingen, en dat gaan we dan ook zeker doen. De president van de rechtbank in Den Haag heeft de zittingsdatum inmiddels vastgesteld op 3 november 2008. Dat is natuurlijk rijkelijk dicht op de verkiezing die op 13 november begint. Wij hebben dan ook bij de rechtbank op een eerdere datum aangedrongen, maar daarvoor moeten er, zo begrijpen we, andere gedingen uitvallen. Op de juridische detail-pagina is deze zaak in al zijn juridische finesses te volgen.

Boerenbedrog CDA?

CDA.png
In Limburg hebben de plaatselijke christendemocraten wel een heel interessante truuk gevonden. De Limburger bericht dat deze partij, zonder zelfs maar de eigen naam te vermelden, met maar liefst negen verschillende lijsten meedoet aan de waterschapsverkiezingen. Dat is mogelijk doordat het CDA in Limburg negen 'verschillende' stichtingen heeft opgericht, met elk hetzelfde CDA bestuur en dezelfde CDA statuten. Deze stichtingen doen als afzonderlijke juridische entiteiten mee aan de waterschapsverkiezingen. Allemaal hebben ze 'waterbelang' in de naam en allemaal hanteren ze hetzelfde verkiezingsprogramma.

Op welk van deze groeperingen je ook stemt, in alle gevallen trekken dezelfde CDA-ers aan de touwtjes. Een dergelijke constructie is ongetwijfeld niet in de geest van de wet, maar toch ook weer niet in strijd met de wet omdat men bij Verkeer en Waterstaat een dergelijke handelwijze kennelijk niet heeft voorzien. De Volkskrant citeert Ingrid Muijs, VVD provinciaal fractievoorzitter in Limburg, die zegt dat het CDA de kiezers op deze manier beduvelt, en de SP afdeling in Heerlen spreekt van 'volksverlakkerij.' Hoe dan ook: het CDA levert dankzij deze toch heel aparte constructie meer kandidaten voor de twee waterschapsposten in Limburg dan alle andere partijen tezamen. En aangezien kiezers bij waterschapsverkiezingen gemiddeld minder weten waarop ze stemmen zal de kans dat minstens één van de twee posten naar een undercover CDA-er gaat inderdaad aanzienlijk groter zijn dan wanneer de partij slechts met één lijst had meegedongen in de waterschapsloterij. En dat is precies wat het CDA voor ogen had, als we het citaat van oud-gedeputeerde Jean Bronckers (CDA) uit het artikel mogen geloven. Volgens Bronckers hoopt de partij met deze negen lijsten ook kiezers te kunnen trekken die doorgaans niet op het CDA stemmen. Je vraagt je onwillekeurig af of het CDA-bestuur de zegswijze 'niet het vele is goed, maar het goede is veel' hier juist niet of juist wel ter harte heeft genomen.


Software voor verkiezingen

Aanbesteding softwareontwikkeling rond

Zoals we eerder meldden werkt de Kiesraad aan nieuwe software voor de uitslagberekening bij verkiezingen. De software zal voor een belangrijk deel het Integraal Stem Systeem (ISS) van Groenendaal moeten vervangen. De opdracht is Europees aanbesteed en de Kiesraad wordt in het traject geadviseerd door een klankbordgroep. De Kiesraad laat in een nieuwsbericht op haar website weten dat uiteindelijk twee bedrijven zich voor de aanbesteding inschreven. De gunning gaat waarschijnlijk naar IVU Traffic Technologies AG, een Duits softwarebedrijf dat ook in Duitsland software voor uitslagberekening maakt en dat daarnaast vooral bekend is in verkeers- en geografische informatiesystemen. Het bedrijf heeft een Nederlandse dochter in Veenendaal.

In oktober wordt begonnen met het bouwen van de software. Hierna volgt een uitgebreide testperiode. De software moet in het voorjaar van 2009 ter beschikking komen van gebruikers: centrale en hoofdstembureaus bij de gemeenten, politieke partijen en de Kiesraad zelf. De software kan dan bij de volgende verkiezingen, voor het Europees Parlement op 4 juni 2009, voor het eerst worden gebruikt.

Groenendaal

Groenendaal.png
Ondertussen wordt nog druk gesteggeld over ISS, de verkiezingssoftware van 'Bureau voor verkiezingsuitslagen J.W. Groenendaal'. Het bedrijf heeft de gemeenten op 20 augustus een Pdf icon.png brief gestuurd. De brief, twee kantjes druipend van teleurstelling, sluit af met:
Dit betekent dat u met terugwerkende kracht tot 1 maart 2008 niet langer gerechtigd bent om onze software te gebruiken. Wij verzoeken u het programma van uw computers te (laten) verwijderen en de gegevensdragers en handleiding te retourneren.
Het is zeer betreurenswaardig dat e.e.a. zo heeft moeten lopen, na een ruim 20-jarige samenwerking, waarbij wij onze kennis en ervaring, alsmede onze voortdurende inzet, onder uitermate billijke voorwaarden, steeds hebben beschikbaar gesteld.
Rest ons slechts u te danken voor de aangename samenwerking en wensen u veel succes bij het organiseren van de eerstvolgende verkiezingen.

En het is natuurlijk ook een hard gelag voor de mannen van Groenendaal die, dat zien wij ook wel, jarenlang en tot volle tevredenheid van hun klanten aan verkiezingen gewerkt hebben. Achteraf terugkijkend geldt voor hen - net als voor Nedap - dat het misschien minder dramatisch had hoeven eindigen als ze de hand zo nu en dan ook in eigen boezem hadden gestoken. Een beetje geven en nemen in plaats van het ministerie bedreigen, proberen ons gearresteerd te krijgen en roepen dat het allemaal onzin is. Overigens is ook nu nog onzeker of het allemaal wel echt voorbij is. De NVVB is kennelijk in onderhandeling over die delen van de software die men graag zou willen blijven gebruiken. Uit het NVVB-blad Pdf icon.png Burgerzaken & Recht citeren we:

Het ISS doet immers méér dan de kandidaatstelling ondersteunen en de uitslagen verwerken. En voor veel gemeenten was het de vraag of nu alle functionaliteiten niet meer gebruikt mogen worden en... wat moet er gebeuren met alle historie? [...] Ondertussen is bekend geworden dat de NVVB met het bedrijf in gesprek zal gaan. Inzet zal daarbij zijn dat gemeenten toch nog gebruik kunnen blijven maken van onderdelen van het ISS. Onder welke condities is allemaal nog ongewis, maar dat er door gemeenten en 'Groenendaal' naar werkbare oplossingen moet worden gezocht, moge duidelijk zijn.


De oude stemcomputers

Inleveren aub

Landfill.png

Nu het tijdperk van de stemcomputer ten einde is gekomen, is het volgens een bericht op de website van de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) nu de hoogste tijd om de Nedaps van weleer op milieuhygiënisch verantwoorde wijze te vernietigen. Nedap voelt zich verantwoordelijk voor de door haar geleverde stemcomputers en heeft daarom haar klanten in Nederland aangeschreven met het aanbod de systemen voor een (daadwerkelijk) bescheiden bedrag te laten ophalen en collectief te verwerken. Hoewel het er Nedap waarschijnlijk vooral om te doen is om te zorgen dat er geen stemcomputers in vreemde handen rondslingeren is verantwoorde recycling natuurlijk aan te moedigen. Wij zijn overigens, voor non-recycling doeleinden, nog geïnteresseerd in een paar Nedaps van elk type, en die komen we helemaal voor niks ophalen. Gemeenten die een paar Nedaps kwijt willen kunnen contact opnemen met info@wijvertrouwenstemcomputersniet.nl.

BZK betaalt (een beetje)

Bzk.png
In een Pdf icon.png brief van BZK staat een voor de gemeenten verheugende mededeling: gemeenten die dit voor 1 oktober aanvragen krijgen van BZK de boekwaarde van de Nedaps vergoed. Nou zijn de meeste Nedaps in Nederland al wat ouder, dus van die boekwaarde moeten we ons niet in alle gevallen veel voorstellen. Maar het is natuurlijk wel fijn voor gemeenten die hun Nedaps net gekocht hadden.

Nedap: lagere omzet en winst

200
In een artikel in de Telegraaf lezen we dat de bijna volledig wegvallen van de inkomsten uit stemcomputers hebben geleid tot een lagere omzet en lagere winst. Met het rendement van de investeringen in stemcomputers ging het ook niet al te best. Na de kater van het New Yorkse avontuur boekte het bedrijf de 1,5 miljoen kosten in één keer af. Nedap lijkt de herinnering aan stemcomputers zo snel mogelijk te willen vergeten.


Stembiljetten en stembussen

Algemeen nieuws

Er heeft, volgens het Pdf icon.png augustusnummer van Burgerzaken & Recht, een stevige strijd om de stemhokjes gewoed terwijl we even niet keken. Diverse fabrikanten hebben met steeds goedkopere stemhokjes gestreden om de gunst van de gemeenten. In het Pdf icon.png septembernummer lezen we dat die strijd ook alweer is beslecht, grote winnaars zijn de bedrijven Procura en Van Beem & Van Haagen. Het is maar dat u het weet. Daarnaast, zo lezen we ook in het septembernummer, wordt er nu (eindelijk!) serieus werk gemaakt van het opleiden van de stembureauleden en heeft de NVVB het bij het ministerie voor elkaar gekregen dat ook gemeenten die voorheen nog niet meededen nu mee mogen doen met het 'experiment' Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal (SWS), zolang er maar één overblijft die niet meedoet zodat we het nog met goed fatsoen een experiment kunnen noemen.

Handboek verkiezingen Amsterdam

Stembus.png
Op de NVVB website kan het handboek verkiezingen van de gemeente Amsterdam gedownload worden. Dat is natuurlijk handig voor al die gemeente-ambtenaren die nu voor het eerst een verkiezing met stembiljetten moeten organiseren. Maar ook voor anderen geeft het handboek een aardig doorkijkje in wat er nu allemaal bij verkiezingen komt kijken.

Het handboek is helaas een .CHM compiled windows help file. Wie een Mac heeft kan Chmox installeren, dat is een viewer voor het chm-formaat. Voor Linux zijn er afhankelijk van smaak meerdere viewers beschikbaar.


Opiniestukken

Onder dit kopje zullen we zo nu en dan stukjes plaatsen die misschien niet echt een nieuwsitem waard zijn, maar die volgens ons wel een aardig licht op de campagne of gerelateerde zaken werpen en die we u daarom toch niet willen onthouden. Om te beginnen was er een artikel onder de kop 'Rode potlood nekt innovatie' in Computable waarin 'adviseur e-overheid' Robert van Vliet tekeer gaat tegen onze akties tegen het internetstemmen. We dienden hem in een tegencolumn 'Innovatie gaat niet over manier van stemmen' van repliek. Maar dat heeft kennelijk niet geholpen, want ook in zijn nieuwste column 'Kilometerheffing in een bananenrepubliek' over wat de overheid wel niet allemaal fout doet met ICT (no argument there) is juist het de nek omdraaien van internetstemmen er een teken van dat we in een bananenrepubliek leven. Vervolgens stond er op 4 augustus, alweer een tijdje geleden, een Pdf icon.png artikel over de campagne in het NRC. Het artikel, een aflevering in de serie 'van buiten naar Binnenhof' onderzoekt in de vorm van een interview waarom de campagne van wijvertrouwenstemcomputersniet zo succesvol is geweest.


Buitenlands nieuws

Duitsland: Datum Bundesverfassungsgericht

Het Duitse Bundesverfassungsgericht heeft een persbericht uitgegeven om te laten weten dat ze op 28 oktober 2008 het bezwaar van twee kiezers tegen het gebruik van Nedap stemcomputers gaan behandelen. Het Bundesverfassungsgericht is een grondwettelijk hof dat de mogelijkheid heeft om wetten aan de Duitse Grondwet te toetsen. Voor zo'n hof zou ook hier in Nederland ook een schone taak zijn weggelegd, maar helaas betekent de Nederlandse Grondwet in de praktijk vaak niet zo veel.

Bundesverfassungsgericht.jpg
Een aantal kiezers is al jaren geleden naar dit Duitse hof gestapt omdat ze de inzet van Nedap stemcomputers niet zagen zitten. Ze tekenden bezwaar aan tegen een verkiezingsuitslag en nadat dit bezwaar door het parlement zelf werd afgewezen lag de wet naar het grondwettelijk hof open. Zij stellen dat het gebruik van dergelijke stemcomputers strijdig is met de uit het democratische principe volgende openbaarheidsgrondslag omdat noch de kiezers, noch de stembureauleden kunnen vaststellen of de op de Nedap ingetoetste stemmen wel onveranderd opgeslagen worden en op de juiste manier meegeteld worden. Voeg daar nog aan toe dat de broncode van de stemcomputersoftware geheim is, net als de testrapporten van de door de overheid aangewezen keuringsinstantie, en het is wel duidelijk dat er ook in Duitsland bij Nedap-gebruik niet veel aan verkiezingen waar te nemen valt voor waarnemers, laat staan te controleren.

Wanneer het Bundesverfassungsgericht het bezwaar gegrond verklaart dan is het voor Nedap ook in Duitsland einde oefening. Hopelijk biedt de plaatselijke Nedap-dealer haar klanten dan net zo'n handig recycling programma aan als bij ons.

USA: Too much information ...

Voting machines.png
Tot nu toe hebben we veel nieuwswaardige zaken rond elektronisch stemmen in de Verenigde Staten in onze nieuwsbrief meegenomen. Het rumoer begint daar echter met de verkiezingen in zicht proporties aan te nemen die wij niet meer kunnen behappen binnen onze nieuwsbrief.

Wat begon als een paar losse nieuwsfeitjes om het Nederlandse debat van context te voorzien groeit uit tot een stroom nieuws die wij hier niet kunnen verwerken en die ook niet langer in verhouding staat tot het nieuws uit eigen land. Daarom zullen wij vanaf nu alleen een kleine selectie van het nieuws uit de VS in deze nieuwsbrief verslaan. Verified Voting en VoteTrustUSA hebben goede nieuws-pagina's en voor dagelijks nieuws verwijzen wij graag naar VotersUnite.org, waar u zich kunt registreren voor de e-mail versie van 'Daily Voting News'. Hieronder een bescheiden selectie van wat er de afgelopen maanden is gebeurd in de VS. Er wordt gesproken over een nieuwe wet, S 3212 ofwel de 'Bipartisan Electronic Voting Reform Act'. Deze wet is bedoeld om verkiezingen meer transparant te maken, maar dreigt het tegengestelde te gaan bereiken. Zoals Verified Voting het zegt:

It is our view that all elections should be accessible, publicly verifiable, independently auditable, and as simple and cost-effective as possible, both to conduct and to audit. There is room for innovation, but innovation occurs even without such legislation, when demand exists. But we must take the necessary steps to safeguard all our elections - today, not years down the road. Yet this bill does not do that. Instead, it allows unverifiable systems to persist indefinitely.
However well-intentioned, S. 3212, if enacted as written, would damage the transparency and reliability of Federal elections in the U.S. for decades to come. VerifiedVoting.org respectfully urges citizens and members of the United States Senate to oppose its passage.

Of, zoals een editorial in de New York Times schrijft:

This bill goes out of its way to placate voting machine manufacturers and local election officials, two groups that have consistently been on the wrong side of electronic voting integrity.

Steeds meer mainstream media in de VS beginnen (eindelijk) de problemen rond stemcomputers en privatisering van verkiezingen serieus te nemen. O.a. Lou Dobbs van CNN besteedt steeds meer aandacht aan allerlei problemen en ook via andere kanalen krijgen de argumenten van activisten zoals wij steeds meer ruimte op het hoofdpodium. En dat mag ook wel, want de verwachte mega-opkomst zal volgens velen her en der nog voor capaciteitsproblemen zorgen. Ook voor Nederland niet irrelevant is de Pdf icon.png verklaring van een groot aantal zeer prominente wetenschappers die beweren dat de wereld nog niet klaar is voor internetstemmen:

Internet voting should only be adopted after these technical challenges have been overcome, and after extensive and fully informed public discussion of the technical and non-technical issues has established that the people of the U.S. are comfortable embracing this radically new form of voting.

En dan nog de ontdekking dat software-fouten wel degelijk stemmen hebben zoekgemaakt en (ook in Ohio) een mogelijke strafzaak tegen verkiezingsofficials. Dan nog wat geknoei met Diebolds:

"A whistleblower gave Spoonamore a patch that was applied to Diebold machines in person by the Diebold CEO. Spoonamore confirmed that the patch did not correct the clock problem it supposedly addressed, but contained two parallel programs. Without access to the hardware, he could not learn more. He reported his findings to the Justice Department, which has not acted."

In New York was de helft van de geleverde stemcomputers bij levering al stuk:

Douglas Kellner, co-chair of the New York State Board of Elections, expressed frustration with the vendor, saying it appeared that Sequoia was using the state's acceptance testing process to find problems with its machines in lieu of a sound quality-control process.

De federale rechter probeert de staat New York ondertussen te dwingen minder streng tegen die arme stemcomputerfabrikanten te zijn. En deze wilden we u ook niet onthouden.

België: verder het moeras in

Belgie.jpg
In België wordt het verzet tegen stemcomputers sterker, maar is, in tegenstelling tot in Nederland, een stevige politieke meerderheid om met stemcomputers verder te modderen. Plannen met RFID-stembiljetten met voor de kiezer onleesbare barcodes die 'het natellen zo mooi kunnen versnellen', kortom alles waarvan we hier collectief snappen dat het geen goed idee is. Na hoorzittingen, waar ook Rop Gonggrijp als expert gehoord is, zijn de besluiten genomen.

De Waalse socialisten hebben, samen met Ecolo/Groen, op 16 juni nog wel geprobeerd om met een Pdf icon.png motie de boel bij te sturen, maar die werd afgewezen. De stemcomputers-hiep-hiep-hoera-Pdf icon.png motie van het CD&V werd wel aangenomen. Er zijn videobeelden van de zitting. De kiezer staat straks, weliswaar voorzien van fopspeen, nog steeds met lege handen. Maar in België wezen de regeringspartijen dit jaar in ieder geval de kritiek op stemcomputers zo arrogant van de hand dat ze ook veel meer dan elders de zweep verdienen als het allemaal mis gaat. Niks geen commissie die zalvend verklaart dat het een 'verweesd dossier' was, maar keiharde politieke consequenties! De christendemocratische fractieleider probeert ondertussen in een artikel de aanzwellende kritiek te duiden: "het is misschien achterdocht, omdat je natuurlijk wel afhankelijk bent van private firma’s die de technologie leveren." Toen we zelf in Brussel waren om Kamer en Senaat in die eerdere hoorzitting toe te spreken merkten we in persoonlijke gesprekken vooral veel van de tegenstelling tussen Vlaanderen en Wallonië, waarbij de Vlamingen de Walen volstrekt niet vertrouwen en door invoering van stemcomputers in Wallonië proberen al die 'corrupte Walen' het tellen uit handen te nemen. Hoe dan ook, de Belgen hebben met het nieuwe stemcomputervoorstel ondanks goed advies weloverwogen besloten nog dieper het stemcomputer-moeras in te trekken. We zullen de komende tijd dan ook waarschijnlijk veel vermakelijke verhalen uit dit toch al wankele koninkrijk kunnen optekenen.

Oostenrijk: wij weten wat goed voor u is

In Oostenrijk heeft de bevolking een gezond wantrouwen waar het internetstemmen betreft. Maar liefst 72% van de bevolking is bij een recent onderzoek bang voor datamisbruik bij elektronisch stemmen. En 59% van de bevolking is sowieso tegen elektronisch stemmen. Maar minister Hahn van wetenschap wil internetstemmen toch invoeren. Daarom was er in Oostenrijk een inschrijving gestart voor het ontwikkelen van een dergelijk stemsysteem, om te beginnen heel onschuldig voor de studentenvertegenwoordiging van de hogeschoolraad. Helaas verliep de inschrijving niet naar behoren en moest de minister, om te voorkomen dat de Rekenkamer het heft in handen zou nemen, de inschrijving weer intrekken. Een nieuwe inschrijvingsronde dan maar. Hoewel de geconsulteerde hogescholen zich unaniem tegen elektronisch stemmen uitgesproken hebben is het ministerie vastbesloten internetstemmen in te voeren. De minister heeft aangegeven zich daarbij van andere adviseurs te laten voorzien dan de hogescholen die zich tegen het plan gekeerd hebben. Je moet tenslotte wel het onafhankelijke advies krijgen waar je voor betaald hebt. Het lijkt de OV-chipkaart wel.

Wij