Stemcomputer groter gevaar
From Wij vertrouwen stemcomputers niet
Op de opiniepagina van donderdag 19 oktober 2006 schrijft Kees Aarts dat hij het maar merkwaardig vindt dat wij pas twintig jaar na de invoering ageren tegen de huidige stemcomputers. Verder vindt hij de recente campagne van de stichting "Wij vertrouwen stemcomputers niet" misplaatst. Volgens hem zijn er ergere bedreigingen voor vrije en geheime verkiezingen: stemmen bij volmacht, briefstemmen, Internetstemmen en stemmen per telefoon. Vervolgens betoogt hij dat er in die twintig jaar geen noemenswaardige stemcomputerfraudes zijn ontdekt en dat ook met het stembiljet fraude mogelijk is.
Aarts heeft groot gelijk dat zijn "ergere bedreigingen" stuk voor stuk hele grote risico's met zich meebrengen. Stemmen per Internet of per telefoon als vervanging voor stemmen in een stemlokaal zien ook wij beslist niet zitten. En we hebben ook nooit beweerd dat fraude met stembiljetten niet bestaat: zo'n fraude is alleen niet zo makkelijk uitvoerbaar op grote schaal als een fraude met stemcomputers. Of onze campagne al dan niet misplaatst is is volgens mij wel wat serieuzere afwegingen waard dan een wedstrijdje "mijn bedreiging is groter dan de jouwe". Maar voor de goede orde: wij hebben onder meer aangetoond dat we, als we dat hadden gewild, de verkiezingsuitslag van Rotterdam naar believen hadden kunnen manipuleren. En dit zonder noemenswaardige kans op ontdekking tenzij we het heel bont hadden gemaakt. Ik zie niet zo snel hoe kwaadwillenden hetzelfde resultaat zouden kunnen bereiken met volmachten of briefstemmen zonder daarbij vreselijk op te vallen. Verder blijken de stemcomputers van Nedap onbedoelde radiosignalen uit te zenden die prijsgeven op welke kandidaat er gestemd wordt. Daarnaast zijn er zonder papier in het stemlokaal hele fundamentele problemen met betrekking tot de controleerbaarheid van de verkiezingsuitslag, zeker in een situatie waarin bedrijven de verkiezingen geheel hebben overgenomen en burgers niet mogen weten hoe de stemmen eigenlijk geteld worden.
De technische gebreken die we geconstateerd hebben zijn bijzonder ernstig. Hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs sprak op de Opiniepagina van 11 oktober van "(technisch) kapot [...] niet meer gerepareerd kan worden". De minister heeft niet voor niets een week na onze persconferentie aangekondigd dat er voor de komende verkiezingen (overigens volstrekt niet afdoende) noodmaatregelen worden getroffen en dat een speciale commissie met daarin ook technici het hele verkiezingsproces gaat herzien. De techniek van de huidige stemcomputers schiet tekort en dat komt onder meer omdat de eisen die op dit moment aan stemcomputers gesteld worden volstrekt niet gaan over bestendigheid tegen moedwillige manipulatie, maar in plaats daarvan ellenlang uitweiden over schokbestendigheid en de grootte van de knopjes.
Gek genoeg zegt Aarts in zijn stuk zelf dat al onze claims kloppen en zelfs dat alle door ons gesignaleerde tekortkomingen gerepareerd dienen te worden. En om aan te geven dat hij snapt waar ons gelijk op berust gebruikt hij onder meer het begrip "geheime broncode". Twintig jaar geleden (ik zat nog op de middelbare school) was het volgens mij ook best merkwaardig geweest als iemand had geprobeerd om dat begrip aan groot publiek uit te leggen. En het feit dat computers vaak onbedoeld uitzenden wat ze aan het doen zijn was toen buiten zeer kleine kring ook onbekend. Wat Aarts betoogt is feitelijk dat geen enkel stukje technische vooruitgang ooit meer aan de kant mag worden geschoven, zelfs niet als met voortschrijdend technisch inzicht onomstotelijk wordt vastgesteld dat dit stukje vooruitgang tot problemen kan leiden die oneindig veel groter zijn dan het oorspronkelijke probleem dat werd opgelost.
Als technische en bestuurlijke tekortkomingen van dezelfde orde zoals wij ze hebben aangetoond bij het electronisch stemmen zouden zijn gevonden in het verkeersleidingssysteem van de luchthaven Schiphol dan zouden we ons allemaal vreselijk gelukkig prijzen dat er geen grote ongelukken gebeurd waren. Vervolgens zouden technici de problemen snel doch zorgvuldig repareren en daarna zou een raad met daarin weer andere technici de bestuurders adviseren of het afdoende gerepareerd was. In de tussentijd reisde iedereen via andere luchthavens of met de trein: veiligheid gaat immers vanzelfsprekend voor tijdwinst. Een politicoloog die in zo'n situatie beweert dat Schiphol maar gewoon open moet blijven omdat het probleem tenslotte in al die twintig jaar nog niet tot ongelukken heeft geleid wordt vast en zeker uitgelachen.
Rop Gonggrijp
"Wij vertrouwen stemcomputers niet"