Personal tools

Volkskrant 08 03 1995

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Meeste kiezers stemmen per computer

Van de kiezers die vandaag naar de negenduizend stembureaus gaan, zal ongeveer 60 procent zijn stem met behulp van een stemcomputer uitbrengen. Dat gebeurt in eenderde van het totale aantal, ongeveer drieduizend stembureaus. Het zijn dan ook vooral de grotere gemeenten geweest die geld hebben uitgegeven om in ieder stembureau een apparaat van een kleine zesduizend gulden, inclusief software, te kunnen plaatsen.

AMSTERDAM

Er zijn in Nederland twee bedrijven die stemcomputers leveren: uitgeverij Samsom in Alphen aan den Rijn en marktleider Nedap-Groenendaal in Groenlo, dat overigens volgens eigen zeggen wereldleider is op het gebied van gele oormerken voor koeien. De twee werkten tot voor een paar jaar samen, maar zijn uit elkaar gegaan vanwege verschillende internationale ambities. Samson probeerde zijn computer bijvoorbeeld (tevergeefs) in Belgie te slijten, omdat de Kieswet daar nogal wat overeenkomsten vertoont met de Nederlandse. Nedap-Groenendaal wilde zich meer op de binnenlandse markt blijven richten.

De stad Utrecht is de laatste grote klant geweest van Nedap-Groenendaal. De 175 duizend stemgerechtigde Utrechtenaren kunnen terecht in 124 stembureaus, waar een splinternieuwe stemcomputer is neergezet. Dat komt neer op het Nederlandse gemiddelde van veertienhonderd stemgerechtigden per bureau en per computer. Dat aantal kan worden uitgebreid tot drieduizend stemgerechtigden, maar dan worden de rijen wachtenden 's avonds te lang. De ervaring in Utrecht leert dat de meeste stemmen tussen half zes en zeven uur 's avonds worden uitgebracht. Wat Utrecht met de honderden oude stemhokjes en de rode potloden gaat doen, weet de stad nog niet.

Leiden doet het nog zonder stemcomputer. Dat heeft ook een praktische reden, want Leiden maakt van de gelegenheid gebruik om de inwoners een referendum voor te leggen. De Leidenaren krijgen de keus tussen de bouw van een parkeergarage en 28 woningen, of het laten staan van de eetzaal van het koninklijk militair tehuis en een aantal bomen in de tuin van dat tehuis. Die keuze kan op een bijgevoegd stembiljet kenbaar worden gemaakt.

Voor het tellen van de stemmen krijgen de medewerkers van de Leidse stembureaus 75 gulden. Bij verkiezingen zonder referendum zouden ze zestig gulden krijgen. Dat is ongeveer het bedrag dat overal in Nederland aan de stembureaumedewerkers wordt betaald. Toch valt het volgens de Kiesraad in Den Haag niet altijd mee om mensen te vinden die voor dat geld een dag op het stembureau willen doorbrengen.

In Voorschoten zijn de arbeidsvoorwaarden dan ook aanzienlijk beter. Daar is geen referendum, wel een stemcomputer, dus minder werk en bedraagt de vergoeding honderd gulden. Gemeenten zijn autonoom in het vaststellen van de vergoedingen.

In Maasbommel wordt het stemlokaal door gemeentewerkers in orde gebracht.

Wij