Personal tools

Wob-2 buit

From Wij vertrouwen stemcomputers niet

Alles over verkiezingen in Amsterdam

Hier staan, in tamelijk ruwe vorm, de documenten die het resultaat zijn van ons Wob-verzoek bij de gemeente Amsterdam. We zullen nog wel wat meer orde scheppen, maar wie zelf korte samenvattingen wil maken is meer dan welkom.

Pdf icon.png Aanbesteding - ontvangstbevestiging Sdu
Ontvangstbevestiging van de gemeente aan Sdu mbt. de openbare aanbesteding door de gemeente Amsterdam.
Pdf icon.png Beantwoording motie klerks
Beantwoording van de vragen van de Klerks van de PvdA:
Betrouwbaarheid van stemcomputers en de mogelijkheid om open source software te gebruiken: Ministerie BZK heeft twee leveranciers aangewezen. TNO vindt die twee OK. We kunnen dus geen open source doen, dat mag niet van BZK.
De vraag of internet stemmen niet binnen enkele jaren aan de orde is: Nee, toch maar niet. Internet is wel gevaarlijk.
Staat de invenstering in verhouding tot de beperkte tijdswinst: Nee, er is alleen echte tijdswinst als er meerdere verkiezingen tegelijk zijn. Stembureauleden willen ook naar bed!!!
Pdf icon.png Bijlage bij communicatieplan
Puntenlijst en agenda (dd nov 2005) van communicatie met de burger over de komende verkiezingen en gebruikte NewVote apparatuur.
Pdf icon.png Checklist systeembeheerders
Punten waar de systeembeheerders van Amsterdam op moeten letten mbt. NewVote software, beschikbaarheid netwerk faciliteiten, e.d.
Pdf icon.png Draaiboek stadsdelen en bureau verkiezingen
Gedetaileerd draaiboek van 13 pagina's met daarin aktie- en controle punten voor 'BVK' (Bureau Verkiezingen) en 'STD' (Stadsdelen) van september 2005 t/m 'na maart 2006'
Pdf icon.png Elektor 4 - Newvote verkiezingssoftware - cursusmateriaal
Handleiding van installatieprocedure tot einduitslag. Zie ook NewVote.
Pdf icon.png Evaluatie Sdu stadsdelen
Verslag van de evaluatie van de verkiezingen van maart '06 met stadsdelen (ICT?) en Sdu. Er worden verschillende kleine problemen besproken en Sdu zegt deze aan te zullen pakken. De interessantste zin van dit document: ... Om verwarring en tijd te besparen tijdens een software update van de ICT, zal Sdu Elektor centraal beheren en aan de gemeentes ter beschikking te stellen (via Citrix) doormiddel van een password en een user name. De nieuwe architectuur zal besproken worden... Dus. De volgende verkiezingen van A tot Z in handen van Sdu. De kiezer heeft het nakijken? (Oh, nee, er valt niets na te kijken...)
Pdf icon.png Factuur Newvote 2006
Factuur met acceptgiro voor de verkiezingen van maart 2006. 1.071.000,-- euro incl. BTW.
Pdf icon.png Financieel overzicht tbv Wob
Uit dit overzicht blijkt duidelijk dat de claim dat elektronisch stemmen goedkoper zou zijn dan stemmen met potlood en papier niet opgaat. In 2002 kwamen de kosten van de gemeenteraads- en stadsdeelraadsverkiezingen op een totaal van 1.556.432 euro, terwijl in 2006 (na invoering van elektronisch stemmen) de kosten van de gemeenteraads- en stadsdeelraadsverkiezingen op 2.674.770 euro kwamen. Een verschil van ruim een miljoen! Daarbij komt nog eens dat het hier slechts om een deel van de kosten gaat; de uiteindelijke rekening van de 2006 verkiezingen wordt pas begin 2007 gemaakt. Er zijn in Amsterdam in 2006 305.234 stemmen uitgebracht. Als we dat even omrekenen: de verkiezingen in Amsterdam kosten de belastingbetaler ruim drie Euro per kiezer meer dan voor de invoering van de computer, en een groot deel van dat geld vloeit naar Sdu.
Pdf icon.png Financiële planning verkiezingskosten
Kosten voor 8 verkiezingen van 2006 t/m 2014: 22.8 miljoen euro.
Pdf icon.png Flyer newvote
1. U kiest een partij; 2. U kiest een kandidaat; 3. U bevestigt uw keuze. U hebt gestemd. (met mooie plaatjes)
Pdf icon.png Ict overleg stadsdelen
Beschrijving van specifieke dingen voor Amsterdam mbt. Elektor/NewVote software installatie, netwerk configuraties, internet(!) gebruik. Geschreven door Sdu Uitgevers.
Pdf icon.png Inrichtingsplan stembureaus stopera
Plattegrondje
Pdf icon.png Instructie wijkambtenaren
Dagprogramma voor 6 en 7 maart 2006 voor de wijkambtenaren. Deze beheren een aantal stembureaus en maken een aantal rondes langs alle stembureaus om spullen en gegevens af te leveren, op te halen, en in het algemeen te zorgen dat alles voorspoedig verloopt. Bevat ook een kopie van de werkzaamheden van de voorzitter van het stembureau en probleem-oplossing van de NewVote machines.
Pdf icon.png Klacht boerlage
Klacht (2002, 11 paginas) over verspreiding van de kandidatenlijsten waar Boerlage zich met name beklaagt over de geaardheid van het blad waarin deze gepubliceerd is. Met antwoorden van BZK en Burgermeester Cohen.
Pdf icon.png Klacht boslooper
Pdf icon.png Klacht cohen ropoport
Pdf icon.png Klacht drukwerk - joh. enschede
Pdf icon.png Klacht E.
Pdf icon.png Klacht frank
Pdf icon.png Klacht haggenburg
Pdf icon.png Klacht huisman
Pdf icon.png Klacht knop
Pdf icon.png Klacht M.
Pdf icon.png Klacht R.
Pdf icon.png Klacht sala
Pdf icon.png Klacht toby
Pdf icon.png Klacht tpg-post
17 juni 2002 Naar aanleiding van de klacht van 31 mei 2002 van Henk Klijsen over de bezorging van kandidatenlijsten voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2002 heeft TPG Post intern onderzoek gedaan. Ongeveer 550 van de 438.000 kandidatenlijsten zijn niet bezorgd omdat er een tekort aan lijsten was op een vestiging. Normaal zou dit gecompenseerd worden met een overschot van een ander vestiging of een verzoek om meer lijsten bij de klant/aanbieder. Dit is helaas niet gebeurd. Hiervoor welgemeende excuus van de accountmanager van TPG Post.
Pdf icon.png Klacht treanor
Pdf icon.png Klacht tromp
Pdf icon.png Klacht vd sluis
Pdf icon.png Memo - Newvote trainingen
In dit memo staat welk materiaal wordt geleverd voor de trainingen, en wordt gewezen op de mogelijkheid om met de stemmachines te oefenen op het stadsdeelkantoor.
Pdf icon.png Memo - bespreking presentatie systeembeheerders
In dit memo staat dat bij de installatie van Elektor geleid heeft tot een groot aantal vragen van systeembeheerders, deze vragen zouden beantwoord moeten worden op 10 januari op een bijeenkomst belegd door DPG en Sdu
Pdf icon.png Metingen GPRS bereik op alle stemlokalen
Pdf icon.png Nedap - handleiding ISS - gemeenten
Handleiding 'Integraal Stem Systeem' d.d. 30-11-01, 81 paginas. Een beschrijving van installatie van de software; het voorbereiden van verkiezingen; programmeren stemgeheugens; stemmen inlezen/invoeren; tussentijdse en einduitslag; onderhoudsfuncties; verkiezings- en activiteitenkalenders voor o.a. formele activiteiten rond verkiezingen. Het gaat hierbij niet alleen om stemmen met de stemcomputer van Nedap, maar ook over stemmen op papier. Zie ook Integraal Stem Systeem.
Pdf icon.png Newvote - End 2 End test Amsterdam
Document die de end-2-end test beschrijft die vlak voor de verkiezingen gedaan zijn. Tijdens deze test zijn er twee dubieuze beslissingen genomen met betrekking tot de netwerk beveiliging op de verkiezingsdag: Het aanmaken van een algemeen 'elektor' account, te gebruiken door alle stembureaus. Als tweede het uitschakelen van de virusscanners voor bestanden van elektor. Dat laatste was om de verwerkingstijd van 17 naar 14 minuten terug te brengen. Drie hele minuten eerder een uitslag...
Pdf icon.png Newvote - instructie voor (plv) voorzitters
Een PowerPoint met ongeveer dezelfde informatie als in de leidraad; minder gedetailleerd, wel overzichtelijk
Pdf icon.png Newvote - instructie voor stembureauleden
Pdf icon.png Newvote - leidraad voor stembureauleden
Pdf icon.png Newvote - leidraad voor voorzitters
39 pagina lange, zeer gedetailleerde handleiding van de verkiezingsdag voor de voorzitter van het stembureau.
  • p13, hoofdstuk 3: Er word hier gesproken over het ophalen van de stemmachine door voorzitter of plaatsvervanger. Direct daarna wordt de machine in gebruik genomen, waarbij geen enkele vorm van verzegeling ter sprake komt. Dit betekent dat de vervoerder in principe vrije toegang heeft tot de machine. Deze heeft volgens de procedure immers ook de sleutels van de stemcomputer.
  • p25 5.1: De voorzitter moet controleren of de printerrolvergrendeling goed staat. Blijkbaar was een microswitch en papier sensor te duur. Ook is de printer niet dusdanig in de computer gemonteerd dat het geprinte papier niet weer in de printer terug kan lopen.
  • p26 9.: Printen kan slechts éénmaal voor verzending, als het mislukt dan moet eerst verzending plaatsvinden via GPRS. Prima fraude-moment.
  • p29 5.3 13.: De verkiezingen stick en geprinte rol worden per verkiezing bij elkaar bewaard. De print wordt niet ondertekend. Fraude-mogelijkheid.
  • p34 onderste punt: Waarschuwing dat er een netwerkadapter actief is. Pluspuntje!
Pdf icon.png Offerte Nedap
28 paginas; Antwoord op de Europese Aanbesteding Verkiezingen van Nedap aan de gemeente Amsterdam:
  • p18: 'Het stemsysteem is geen PC, maar een speciale computer. Omdat 'ie zo speciaal is, kan 'ie zichzelf geheel automatisch testen, zodat de voorzitter van het stembureau rustig kan slapen. Eventueel kan de voorzitter wat test opties selecteren, maar het blijft een BlackBox, dus echt veel wijzer wordt hij daar niet van. Testen is sowieso geen goed idee, want dan denken kiezers alleen maar dat er met de computer gefraudeerd wordt.'
  • p19: De programmeereenheid is een fysieke firewall die voorkomt dat er onjuiste informatie of code in de geheugen module geschreven wordt. Het dus wel degelijk mogelijk dat verkeerde informatie op de stemgeheugen-module de verkiezingsuitslag kan beïnvloeden. Die module is natuurlijk met andere apparatuur ook prima te programmeren. Maar onze firewall is feilloos.
  • p19-21: 'De door Amsterdam voorgestelde procedure voor de uitslagen versturen mag niet zo. Als het stemgeheugen wordt verstuurd per telefoon voordat er geprint is, kunnen hackertjes het geheugen aanpassen, en dan moet u bewijzen dat het niet is gebeurd. De wet stelt dat u eerst de verkiezing moet afsluiten, printen en dan pas versturen per telefoon. Als u het systeem van de concurrent Sdu koopt, dan kan iedereen die dat wil achter af zeggen 'Hé, daar is mee gesjoemeld!!!' en dan moet ú bewijzen dat dat niet zo was. Zeggen dat het technisch OK was wordt dan niet geaccepteerd!
    Dus als u die GPRS-modules in de NewVote laat zitten op de verkiezingsdag, dan zijn de uitslagen van de verkiezingen op voorhand al betwist.
    Voor het stemmen zelf is geen papertrail nodig, maar uit ervaring weten we dat het wel nodig is om heel erg summier af te drukken op een bonnetje dat er gegevens verzonden zijn.
    Overigens vinden we wel dat de beheerssoftware Integraal Stem Systeem zonder firewall op uw netwerk mag staan. Wij hebben namelijk geen foutjes gemaakt bij de 'Firewall' die in de stemgeheugen-programmeereenheid zit, dus er zijn geen manieren om op die manier te sjoemelen!!! Echt niet.
Pdf icon.png Offerte Sdu
Offerte 20 mei 2005 van Sdu mbt. de openbare aanbesteding stemsystemen 2005. 106 pagina's, waarvan 22 de offerte en restant bijlagen is met uittreksels KvK, bankverklaringen, jaarrekeningen enz.
Sdu biedt Amsterdam de gevraagde diensten aan in de vorm van de NewVote verkiezingsdienst, een uniek concept...
Punten uit offerte:
  • p10, 3.1: Systeem voldoet aan wettelijke vereisten, moet nog wel door TNO getoetst worden. We denken dat dit wel lukt voor 31 oktober
  • p13, b: Kan 'ie tussendoor uitslagen doorsturen? Ja, dat kan, als minBZK dat OK vindt.
  • p13, d: Kan 'ie 5 seconden na de laatste kiezer de volgende al weer verwerken? Ja hoor.
  • p14, e: Kan de kiezer ook zien dat hij of zij gestemd heeft? Ja hoor, we vertellen het gewoon op een schermpje. Bonnetjes kosten bijna niks, maar maakt fraude zo lastig, dus dat doen we niet.
  • p15, c: Kunnen stemmen ook dubbel geteld worden? Nee dat kan niet. We hebben het 'beveiligd'.
  • p16, K5: Kan je hem ook poetsen? Ja hoor. Gewoon met allesreiniger.
  • p17, K8: Kan het ook in een stembureau zonder airco? Ja hoor, het kan vriezen en dooien.
  • p100: Prijsblad: 3 maal 1000 stemsystemen ter beschikking stellen: 3,5 miljoen euro incl. BTW, plus 3 keer 500 stemsystemen à 1.7 miljoen euro: totaal is 5.2 miljoen euro. Maar dan mag de software ook gebruikt worden.
Pdf icon.png Ombudsman na klacht niet toesturen kandidatenlijst
Pdf icon.png Organogram DPG
Pdf icon.png Overeenkomst Amsterdam-Sdu
104 paginas, het contract tussen Sdu en de gemeente Amsterdam voor de dienstverlening van 8 verkiezingen.
Onder meer:
  • p18 Artikel 23: eisen aan de integriteit van het personeel van Sdu. Onduidelijk hoe ver de eis gaat. Ver genoeg? Ook de schoonmakers van de stemmachines?
  • p22 Artikel 27: geheimhouding. Wat regelt de WOB over dit soort geheimhouding verklaringen? Kan er informatie achtergebleven zijn, of moet dit dan gemeld zijn aan de WOB-aanvrager?
Pdf icon.png PV hoofdstembureau 2006
Proces Verbaal P22-2 van het hoofdstembureau, 9 maart 2006: Uitslag van de verkiezingen van de leden van de gemeenteraad. De uitgebrachte stemmen en de zetel verdeling.
Op pagina 27 is bijlage A met daarin de bezwaren van kiezers met daar in onder andere:
  • De heer Pdf icon.png R. Bloemgarten maakt bezwaar tegen het vaststellen van de uitslag omdat er voor de kiezers niet te controleren is of de uitslag goed tot stand is gekomen. De broncode van de gebruikte software is niet openbaar.
  • Het hoofdstembureau deelt mee dat de gebruikte apparatuur in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is goed gekeurd door TNO, het vaststellen van de uitslag overeenkomstig de bepalingen van de Kieswet is geschied. Het al dan niet openbaar maken van de software is een zaak voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken.
Pdf icon.png Plaatsen en tijden van Newvote demonstraties
Pdf icon.png Problemen bos en lommer
In stadsdeel Bos en Lommer is geconstateerd dat burgers geholpen werden met stemmen, terwijl dit volgens de Kieswet verboden is
In andere stadsdelen werd het verboden, in B+L echter niet omdat er kiezers waren die de Nederlandse taal niet goed machtig zijn en daardoor grote problemen ondervonden met de nieuwe stemPCs.
Pdf icon.png Problemen geuzenveld-slotermeer
Onzorgvuldigheden geconstateerd bij het gebruik van volmachtbewijzen.
Bij volmachtbewijzen is 23 maal geconstateerd dat de handtekening van de volmachtgever ontbreekt, 69 maal de handtekening van de gevolmachtigde en 399
(!) maal de paraaf van het stembureau.
-We hebben overigens geconstateerd dat de verkiezingsuitslag door deze onzorgvuldigheden niet is beïnvloed
Pdf icon.png Procedures Newvote
Op pagina 4 staat bijlage 2: De print-out van een stemcomputer.
Deze dient leeg te zijn, na de controle.
Interessant om te kijken of er gaten te vinden zijn in deze procedure!
Pdf icon.png Slides - elektronisch stemmen Amsterdam 2006
Pdf icon.png Slides - newvote
Pdf icon.png Slides - publiekscampagne electronisch stemmen
Pdf icon.png Toetsformulier cursus Newvote (plv) voorzitters
Pdf icon.png Toetsformulier cursus Newvote stembureauleden
Pdf icon.png Verhaal over raadsadres
Pdf icon.png Verkiezing 2006 - PV hoofdstembureau
Proces Verbaal van het hoofdstembureau, 8 maart 2002: Uitslag van de verkiezingen van de leden van de gemeenteraad. De uitgebrachte stemmen, bezwaren en de zetel verdeling.
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - aanwijzingen voor stembureauleden
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - draaiboek
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - instructie telefoongroep
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - instructie wijkambtenaren
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - trainingsmateriaal stembiljetten en PV
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - verkiezingsbulletin Nedap 3 dec 2001
Pdf icon.png Verkiezing 2002 - voorzittersbijeenkomst
Pdf icon.png Wob gonggrijp
media:Sdu - partij- en kandidatenmodule.zip
Software voor partijen en kandidaten, van Sdu t.b.v. Newvote.
Wij